Vlierbloesemhydrolaat uit Wolfsweide

Zie je de vlier bloeien, dan ruik je dat de zomer eraan komt! Met haar witte bloemschermen en donkere bessen wordt aan de vlier al sinds mensenheugenis magische krachten toegeschreven. De bloemen ruiken heerlijk, niet zoet maar muskaatachtig. Henk en ik gingen op een mooie pinksterdag Wolfsweide park in om vlier te plukken.

We fietsten door naar onze destilleerwerkplaats van INDEKOPERENKETEL om de vlierbloesem te destilleren. Deze keer koos Henk de glazen opstelling, omdat we niet echt heel veel geknipt hadden in een uurtje tijd. Totaal plukgewicht was meer dan 750 gram. In de tussenbol paste 333 gram vlierbloemetjes. Het duurde ongeveer 30 minuten voordat de gehele massa op 100 graden Celsius aan de kook was gebracht. We hebben circa 100 milliliter hydrolaat opgevangen.

Het vlierbloesemhydrolaat heb ik nog gezeefd en in een klein flesje afgevuld, voorzien van een etiket. Het schoonmaken van de tussenbol en de andere apparatuur gaat ook nog wel wat tijd inzitten.

Uit de vlierbloemen kwam geen etherische olie, ondanks de heerlijke karakteristieke sterke bloemengeur. Het hydrolaat is zeer veilig om te verwerken en kent vele culinaire combinaties met haar zachte mondgevoel. In plaats van de geëigende vlierbloesemsiroop met toegevoegd suiker en citroenen krijg ik al zin in een verkwikkend koel drankje met bijvoorbeeld vlierbloesem- en munthydrolaat. Lijkt me echt heerlijk! De geneeskrachtige eigenschappen zijn zweetafdrijvend, verzachtend, huidverzorgend, troostend en licht ontstekingsremmend.

Leuk om te vermelden is dat dit hydrolaat helemaal klimaatneutraal geproduceerd is. Voor het destilleren heeft Henk het water in de kookkolf met een elektrische kookplaat laten koken. Het gebruikte koelwater van de destilleeropstelling heeft Henk in de plantenbakken gegoten. We gebruiken in onze destilleerwerkplaats elektriciteit die is opgewekt met zonnepanelen binnen de gemeentegrenzen. Zo hebben we wildcraft, op fietsafstand en met energie van Energie Gilze Rijen een vlierbloesemhydrolaat gemaakt. Dat is een mooi begin van energieneutraal produceren van etherische olie en hydrolaten in onze destilleerwerkplaats.

We geven de workshop Zelf Hydrolaat Maken, waar je met huis-, tuin- en keukenmiddelen hydrolaat uit eigen (permacultuur/voedselbos) tuin leert maken. Waarschijnlijk heb je de spullen in huis en krijg je zeker voldoende informatie mee in de workshop om zelf de heerlijke vlierbloesemgeuren in een hydrolaat op te vangen.

Een zomer vol lavandin

Ook dit jaar hebben we weer een aantal workshops ‘Lavendel destilleren’ gehouden. We vinden het hardstikke leuk om deze workshops te houden. Elke keer zijn we weer verbaasd over de veelzijdigheid van deze plant en de mensen die lavendel heerlijk vinden ruiken. Daar gaan de workshops ook over: vooral ruiken, voelen en zelfs proeven van de lavandin.

Voor deze workshops gebruiken we Lavandin hybrida. Ze is biologisch en gecertificeerd door de teler. De gedroogde bloemen komen uit Mévouillon in Frankrijk. Dat is een streek waar veel lavendelvelden zijn aan de voet van de Mont Ventoux. Je kan erover lezen in dit boek Lavendel: op het land en in huis, tuin en keuken / tekst Anne Simonet – Avril, foto’s Sophie Boussahba

lavendel op het land simonet

Henk geeft uitleg over de techniek van het stoomdestilleren, een stukje biochemie – waar maakt de plant olie, een aantal toepassingen en waar je op moet letten als je etherische olie koopt. We doen een geursessie met verschillende soorten olie. Een behoorlijk gevuld programma bij elkaar. Tussendoor hebben we verse kruidenthee met zelfgemaakte aardbeienkwarktaart erbij.

workshop 002

 

workshop 003 workshop 004 workshop 002 workshop 002 workshop 003 workshop 004 workshop 005 workshop 007 workshop 006 workshop 004 (1) workshop 003 workshop 006

De workshops zijn snel volgeboekt. De deelnemers komen van Hengelo en Haarlem tot aan Lokeren en Antwerpen. Lees hier een aantal reacties die we kregen na afloop:

Beste Henk en Catharina,

Het is al weer meer dan een week geleden dat ik mocht genieten van de workshop lavendeldestilleren. Mooi om mee te maken, mooi om gezien te hebben.
Het proces op zich, maar ook je de deskundige achtergrond informatie, daarbij de bezieling vanuit je beroep. Het was een verre tocht, maar meer dan de moeite waard. [ …. ]
Nomaals, het was TOP!! Dankjewel!! Ik blijf jullie volgen. Groet M

 

 

Hallo Henk en Catharina,

Ik vond het een heel geslaagde workshop. Alles werd duidelijk en heel enthousiast uitgelegd. De sfeer was ook heerlijk ontspannen, waarbij de lavendel misschien ook wel heeft bijgedragen. En dan nu nog zo’n uitgebreide syllabus. Fijn, kan ik ook alles nog eens rustig doorlezen!

Ik moet eerlijk bekennen dat ik de lavendelolie toch al op een geursteentje heb gebruikt in onze slaapkamer. De nacht ervoor hadden we nogal last gehad van ontzettend irritante muggen, maar deze zaterdagnacht niet meer. Ik heb ook heerlijk diep, vast en lang geslapen, heerlijk. Mijn partner vond me gisteren overdag ook nog super ontspannen. [ … ]

Met vriendelijke groet, H.

 

 

Goedemorgen Henk en Catharina,

 

Heel veel dank voor de geweldige middag. En de reader! Kijk hier heb ik nu wat aan.
Jullie workshop zit goed in elkaar, informatief en duidelijk en vooral integer.
Fijn ook dat jullie aan nazorg doen, want ik zal vast nog vragen hebben.

Fijne dag nog,
C.

Lees ook het blog wat Nicole Van Beek heeft geschreven over haar ervaring: http://idunagezondgenieten.be/lavandin-destilleren/
Nicole heeft twee recepten van lavandin olie en twee recepten voor lavandin hydrolaat erbij gedaan.

Bekijk het foto album op facebook voor de foto’s van Nicole Van Beek. Dank je, Nicole.

Catharina lavandin

We hebben lavandin olie en hydrolaat gemaakt en als je die wilt kopen, kan dat via de pagina met producten.
We hopen dat veel mensen deze fijne, mooie lavandin olie gaan gebruiken en ervan genieten.

recept met lavandin provence

Gilze Geurig en Kleurig 2016

In het laatste weekend van mei was de tijd aangebroken voor de Lariks oogst 2016 van INDEKOPERENKETEL. Na een koud en nat voorjaar waren er nu een paar weken geweest met warm en zonnig weer. De ideale groeiomstandigheden voor de Lariks in het Chaamse bos. Henk heeft verschillende generaties Lariks uit het Chaamse bos gehaald met de fietskar. We hebben met een oogst van vier kratten Lariks takken en naalden een goede opbrengst olie verkregen van wel rond de 20 mL. Ook hebben we van de verse oogst wat flessen Lariks hydrolaat opgevangen.

Catharina hakselt

Catharina hakselt

Henk stopt Lariks in de ketel

Henk stopt Lariks in de ketel

 

 

 

 

 

 

 

Ruim 100 (!!) belangstellenden bezochten de destilleerwerkplaats tijdens het weekend van Gilze Geurig en Kleurig. Dit jaarlijkse evenement wordt in juni georganiseerd door de tuinclub Gilze en we deden voor de eerste keer mee met de Open Tuindag. Want veel ‘tuin’ hebben we niet bij de destilleerwerkplaats, alleen twee bakken met kruiden die zorgen voor de verse kruidenthee het hele seizoen.

gilze geurig en kleurig 2016

Gilze Geurig en Kleurig 2016

goed bezocht

veel belangstelling

ggk004

Gilze Geurig en Kleurig 2016

ggk005

Gilze Geurig en Kleurig 2016

ggk007

Gilze Geurig en Kleurig 2016

ontvangst

ontvangst

veel belangstelling van fietsers

Gilze Geurig en Kleurig 2016

Henk gaf uitleg over de techniek van het destilleren. We hebben deze keer zo’n 15 mL Lariksolie weten te produceren. Henk gaat ervan uit dat het voornamelijk komt omdat de dagen voor de oogst het minder zonnig was. We konden de Lariks laten zien en vooral ruiken. “Ik ruik echt ons bos”, was een uitspraak die Catharina veel hoorde bij de flesjes met Lariksolie. Ook had Henk een kleine demonstratie opstelling met BIO lavandin uit Frankrijk aan staan. En nog een aroma verdamper erbij, zorgde ervoor dat de hele destilleerwerkplaats gevuld was met heerlijke geuren.

drankjes staan klaar

drankjes staan klaar

Meewerkdag Grove den destilleren

groepsfoto den destilleren 22102015

Lees eens wat een leuk verslag Chantal maakte van haar meewerkdag bij INDEKOPERENKETEL. Dank je wel, Chantal!

In het zuiden van Nederland zitten we zo goed als tegen de herfstvakantie aan. Voor mij betekent dat dat ik een week geen cursuslessen of workshops hoef te geven. Dat is best lekker. Dus om te vieren dat er een weekje met meer vrije tijd ingaat besloot ik zélf maar weer eens een workshop te gaan volgen. In de nieuwsbrief van Henk Ploeger, waarbij ik eerder een workshop Lavandin destilleren heb gevolgd, had ik al voorbij zien komen dat er nog een paar laatste herfstworkshops aankwamen. Namelijk “Meewerkdagen Naaldbomen”. Dat leek me wel wat want afgezien van het feit dat ik m’n eigen destilleerketel nog STEEDS niet heb gebruikt is de intentie er nog wel steeds, en naaldbomen vind ik ontzettend lekker ruiken dus dat wilde ik ook wel eens meemaken. Bovendien had ik de nieuwe werkruimte van Henk ook nog niet gezien. Vandaar dat ik gisteren, in een ietwat regenachtige herfstochtend, richting Gilze reed. Compleet met werkhandschoenen, stevige bergschoenen, een lunchpakketje en goede zin.

22102015 001

Na een hartelijk ontvangst in één van de schuren met thee en een warme kachel, waarbij iedereen van de groep elkaar een beetje kon leren kennen, trokken we naar het bos. Henk had gister al een workshop gegeven waarbij er douglasspar in de grote rvs-ketel was gegaan voor de oogst van de etherische olie*. Vandaag stond het verwerken van grove den op het programma. Deze zou in de koperen destilleerketel gaan voor het verkrijgen van het hydrolaat*.

*Het verschil tussen etherische olie en hydrolaat, evenals een uitvoerig beschreven verhaal over de werking van een destilleerketel, kun je vinden in een eerdere blogpost over lavandin destilleren.

22102015 002

Aangezien de takjes van de grove den zo buigzaam zijn, is het ongeschikt voor de hakselaar. Vandaar dat alle oogst ter plekke handmatig in kleinere stukjes werd geknipt. Overigens heeft Henk van Staatsbosbeheer toestemming om in het bos te mogen oogsten.
Oh…dat bos met die herfstbomen, ondanks de mistregen was het heerlijk om zo buiten bezig te zijn!

22102015 003

Eenmaal weer terug in de werkruimte werd het gewicht van de dennennaalden bekeken. Meten is weten!
Al die gegevens worden bijgehouden en opgeschreven want zo kun je altijd terugvinden wat je hebt gedaan. De ketel van Henk kan ruim 2 kilo aan dennennaalden aan, qua hoeveelheid per stook.

22102015 004

En dat is een kwestie van proppen. In het onderste (bolle) gedeelte van de ketel zit water, de rechte cilinder én de holte van het deksel is de ruimte waar de dennennaalden zitten. Hoe dichter bepakt, hoe beter. Zo móet de stoom wel overal langs, wat het hydrolaat alleen maar ten goede komt.

22102015 005

Catharina plakt vervolgens alle naden van de ketel af met aluminiumtape. Het is slim om dat met één volledige strook te doen om te voorkomen dat er later stoomlekken in ontstaan. Dan is de ketel namelijk te heet om dat nog makkelijk te verhelpen. Van oudsher werden naden ook wel gedicht met een rogge-papje, maar dat heeft Henk na één keer opgegeven. Teveel gedoe. Aluminiumtape werkt veel makkelijker.

22102015 006

En dan de vlam erin. Het duurt even voordat er hydrolaat overkomt, afhankelijk van alle temperaturen. Hier was de ketel gevuld met 12 liter koud water en werd er gestookt op een oud gasfornuis gevoed door propaangasflessen. Al met al duurde het ongeveer 50 minuten voor de eerste druppels kwamen.

22102015 007

Maar dan druppelt het daarna ook lekker door. De schei-trechter werd tussendoor een paar keer afgetapt om niet over te lopen. En regelmatig werd ook de snelheid van het koelwater gecontroleerd.

22102015 008

Ongeveer twee uur nadat de eerste druppels waren gekomen, was het geheel wel genoeg doorgestoomd. Alle hydrolaat werd afgetapt en het laatste restje apart opgevangen. Daar drijft een héél dun laagje etherische dennenolie op. Het iets gele laagje op bovenstaande foto. Bij elkaar ongeveer 5 ml. schatte Henk.

22102015 009

Maar het hydrolaat was de werkelijke reden van deze stook, en dat waren zeker twee (gesteriliseerde) wijnflessen vol. Henk tevreden.

Voldaan weer naar huis. Heel misschien, héél misschien kom ik er nog aan toe om in deze aankomende herfstvakantie ook mijn eerste hydrolaatstook van dennennaalden in m’n eigen koperen ketel aan te durven. In ieder geval ga ik er zeker komend voorjaar mee aan de slag. Nee, écht! Al die heerlijke kruiden uit de kruidentuin kunnen erin. Citroenmelisse/verbena , verschillende muntsoorten, tijm, rozemarijn, lavendel. Of anders de geurende bloemen van de (bottel)rozen. Keuze genoeg!

Dus, dankjewel Henk en Catharina, dat jullie het vuurtje weer een beetje opgestookt hebben!

-Zelf geen ketel maar wél graag redelijk makkelijk een hydrolaat maken met normale keukenspullen? Klik dan eens hier.
-De site van Henk INDEKOPERENKETEL.

Lariks weekend van INDEKOPERENKETEL, genieten bij de ketel

In het eerste weekend van juni 2015 hebben we met meewerkers een lariks weekend gehouden in onze destileerwerkplaats. Gewoon om lekker met vers lariks uit het bos bezig te zijn. Lariks in de ketel te stoppen en lariksolie en larikshydrolaat maken, was het plan. We hebben de tijd genomen om veel uit te wisselen, maar er was ook ruimte voor meditatieve momenten in het hele destillatieproces. Genieten bij de ketel!

In de ochtend begonnen we met verse koffie en een goed gesprek. Daarna reed Henk met de meewerkers naar het bos om lariks uit het bos te halen. De twijgen en takken werden gehakseld voordat ze in de ketel belandden. Zodra de ketel aanstaat, is het wachten op het moment dat de eerste olie verschijnt in de scheittrechter. Na een paar uurtjes kan het gas uit onder de ketel en worden de flesjes gevuld. Een goede opbrengst, zowel aan lariksolie en hydrolaat als aan leuke contacten.

Lees het verslag met de technische details op www.indekoperenketel.nl. Wil je ook een workshop meedoen? Kijk op www.indekoperenketel.nl/workshops.

hakselen hakselen 002 hydrolaat in flessen gieten in de ketel in de ketel 001 lariks weekend 2015 meditatief moment achter de ketel opbrengst dag 1 afval afvoeren de ketel leeghalen, nieuwe lariks erin hakselen 002 header lariksolie hete lariks afval uit de ketel halen kratten schoonspoelen olie in flesjes afvullen

 

Naaldbomenwandeling en INDEKOPERENKETEL combinatie

004 002

Op zondag 26 april heeft Catharina voor de Natuur en Landschapsvereniging Gilze en Rijen een naaldbomenwandeling georganiseerd in het Chaamse bos. Gelukkig viel het best mee met het weer en waren er meer dan twintig mensen die meeliepen. We hebben vooral stilgestaan bij de Grove Den, Douglasspar en Lariks rondom de Ossegoor. Henk Ploeger had de dag ervoor in hetzelfde bos ongeveer vier boodschappenkratten met Douglasspar geoogst om in de ketel te stoppen. De stoomdestileerketel stond ondertussen al aan in INDEKOPERENKETEL.

NaaldbomenexcursieNLGR02

Op sommige plekken in het bos groeien de naaldbomen zelfs op het pad. Sjoerd heeft verteld over het perceel dat helemaal terug is gegeven aan de natuur en niet meer beheerd wordt. In een ander gedeelte van de wandelroute zijn er best wat naaldbomen gemarkeerd met een rode stip, wat betekent dat ze zullen worden weggehaald. Wat een mooi afvalproduct voor in de ketel!

De lariks groeit het liefst op leemgrond, dus rondom de goor zal je die niet vinden. De etherische olie van lariks wordt onder andere ingezet voor mensen die meer zelfvertrouwen nodig hebben. De Grove Dennen voelen zich wel thuis rond de Ossegoor. We hoorden vele tjiftjafs, fitus en een grote bonte specht. De sparren zijn voor een groot deel aangeplant rond het jaar 1900. Natuurlijk valt hier nog veel meer over te vertellen. Catharina heeft speciaal over dit onderwerp een publicatie gemaakt van 26 pagina’s met de titel: Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen en hun geneeskrachtige werking. Deze publicatie kan je opvragen door een mail te sturen aan catharinadeb@gmail.com.

2015-04-05 16.04.02

NaaldbomenexcursieNLGR01

NaaldbomenexcursieNLGR08

De etherische olie van de Douglasspar was bijna klaar, toen de deelnemers van de excursie in de destilleerwerkplaats aankwamen. De thee en koffie met wat lokaal lekkers stond al klaar. Tinekes decoraties kregen veel bekijks, evenals het workshopsaanbod voor de komende maanden van INDEKOPERENKETEL. Henk Ploegers verhaal sloot mooi aan op datgene wat Catharina in het bos had laten zien. Hij heeft uitgebreid verteld over de etherische olie gewonnen uit het Chaamse bos.

We hebben veel positieve reacties gekregen en Henk, Tineke en Catharina hebben zelf ook genoten van een gezellig weekend in Gilze vol nieuwe ont-moetingen.

Volgende seizoenswandeling voor de NLGR is op vrijdagavond 26 juni van 19:30 uur tot ongeveer 21:30 uur. We lopen het Ommetje Vijf Eiken vanaf P-plaats Restaurant Vijf Eiken in Rijen.

005

Kerngroep Transition Towns in de destilleerwerkplaats in Gilze

destillatiewerkplaats

destilleerwerkplaats in een voormalige varkensschuur

Niels vertelt bij de kachel

Kerngroep TT NL bij de kachel

Zaterdag 11 april 2015 heeft de kerngroep van Transition Towns Nederland weer een initiatief in het land bezocht. Ditmaal had Catharina een thuiswedstrijd en mocht ze zelf als gastvrouw optreden voor de kerngroep.

Waar vorig jaar nog zeugen en biggen liepen, rook het nu naar lavendel. In een voormalige varkensstal hebben Henk Ploeger en Catharina de Bruin een destilleer-werk-plaats ingericht, genaamd INDEKOPERENKETEL. Een voorbeeld van transitie in Brabant.

Na de kerngroepvergadering in de werkplaats, was er een potlucklunch met wildgeplukte kruiden in de salade. Inge had heerlijke soep meegenomen. Er waren inmiddels ook mensen uit de buurt aangeschoven. Na de lunch vertelde Catharina over de ‘ Transitie en permacultuurprincipes van INDEKOPERENKETEL in de praktijk ‘ . Door een aantal voorbeelden uit de natuur en vanuit Transition Towns kijken naar de permacultuur ontwerpprincipes. Daarna gaf Henk kort uitleg over de techniek van het stoomdestilleren. Deze techniek past goed bij het Cradle-to-cradle idee dat afval niet bestaat en zelf snoeiafval van planten kunnen worden gebruikt om nieuwe producten te maken die een bewezen medicinale werking hebben.

indekoperenketellogo1webpagina

www.indekoperenketel.nl