Eerste zaadjes geplant op Dag van de Aarde 2015 in Rijen

Dag van de Aarde 2015 005

Een jong meisje die met haar familie heel lang moest wachten bij de bushalte, wilde mij wel helpen met water geven. Ook al spreekt ze geen woord Nederlands, de gieter is onweerstaanbaar. Als dank voor haar hulp, mag ze een zakje bloemenzaad voor de bijen meenemen in de bus. Dit is zoals ik de buurttuin voor me zie: een ruimte om te kunnen ontmoeten en waar van alles kan ontstaan. Zonder verwachtingen.

Ze was de eerste die meedeed op deze Dag van de Aarde. Wat nu nog een kale vlakte met klapzand is, kan een mooie plek worden voor de buurt en reizigers. We zijn begonnen met bijenhuismix bio, geschonken door de Stadsimker van Tilburg, uit te zaaien. Nu maar kijken wat er omhoog wil komen.

“Ik heb nog nooit iets geplant. Dit is de eerste keer”, ontdekte de studente. “We zijn totaal vervreemd geraakt van de natuur” vond de man, en vroeg om een Aarde meditatie te gaan doen. We hebben een rondje gedaan met de praatstok. Daarna met zaadjes in de hand hebben we een korte kosmische reis gemaakt, afgesloten met drie wensen. Een wens voor jezelf, een wens voor je dierbaren en een wens voor Moeder Aarde.

“Ik had wel meer mensen verwacht. Waar zijn al die mensen die hier in de appartementen wonen? ” zei de buurvrouw. Tsja, die waren er niet. Maar volgende keer weer een kans. Op vrijdag 1 mei gaan we zonnebloemen planten. En natuurlijk staat het iedereen vrij om zelf ook wat in de grond te stoppen. Vergeet het niet af en toe water te geven.

Lees hier het verslag van Marlous:

http://www.nieuwsredactie.net/2015/04/22/rijense-guerrillabuurttuin-op-earth-day/

 

Dag van de Aarde 2015 004 Dag van de Aarde 2015 003 Dag van de Aarde 2015 007 Dag van de Aarde 2015 008

 

Het verslag van Marlous:

Rijense guerrillabuurttuin op Earth Day:

Het moet een bijzonder gezicht zijn geweest: drie vrouwen en een man die druk in de weer zijn met gieters en harkjes op een braakliggend terrein tegenover station Gilze-Rijen. Initiatiefneemster Catharina de Bruin is begonnen met het aanleggen van een buurttuin. Het is één van de activiteiten op World Earth Day, sinds 1970 op 22 april gevierd om mensen bewuster te maken van het milieu en de natuur.

Het stuk grond aan het Stationsplein in het Brabantse Rijen ligt al zo’n tien jaar braak. Catharina vatte vier jaar geleden het plan op om er een buurttuin van te maken. Dat ging niet van een leien dakje. “De gemeente vond het een goed idee, die zijn wel voor dit soort buurtinitiatieven. Maar de grond is niet van hen. Dit stuk is eigendom van een projectontwikkelaar die de buurttuin niet zo ziet zitten. Misschien zijn ze bang dat we een zeldzame bloem of vlinder ontdekken en dat er dan niet meer gebouwd mag worden”, zegt Catharina.

IMG-20150422-WA0002

Tuinguerrilla
Overleggen leverde weinig op. Dus heeft Catharina maar besloten gewoon te beginnen. ‘Guerrilla gardening’ heet dat: een tuintje aanleggen op een ongebruikt stuk grond. Vandaag wordt, ter ere van World Earth Day, het begin gemaakt. De aanloop is tot nu toe niet groot: vier mensen in totaal. Plus een klein, vermoedelijk Chinees meisje dat geen Nederlands spreekt maar wel graag met het harkje in de grond wil porren. Als haar ouder roepen dat de bus er is, vertrekt ze.

Een terugkerende activiteit bij de aangekondigde Earth Day-festiviteiten in Nederland is het planten van bloemen voor de bijen. De bij wordt namelijkmet uitsterven bedreigd, door onder andere het gebruik van pesticiden in de landbouw. Volgens Catharina komt het ook door een te eenzijdige beplanting. De bijen krijgen niet genoeg afwisseling in hun voedingsstoffen. ‘Ga maar na: als jij alleen nog maar rijst zou eten, krijg je ook tekorten, raak je ondervoed en ga je uiteindelijk dood. Dit gebeurt er nu met de bijen.’

IMG-20150422-WA0001

 

Geen bijen = geen fruit
Is dat een probleem? Nogal, weet iedereen die goed opgelet heeft bij de biologieles. De heen en weer vliegende honingbijen zorgen voor de bestuiving van veel bloemen en planten. Zo ook bijvoorbeeld voedselgewassen als appels en peren, vruchten die uit bloemen groeien. Geen bevruchte bloemen betekent geen fruit en geen groente. Het directe gevolg is dus minder en eenzijdiger voedsel in de wereld. Er werd ooit geclaimd dat de mens binnen een paar jaar uit zou sterven als de bijen verdwijnen. Een factcheck van NRC Next veegt deze claim van tafel, maar bevestigt wel dat een bij-vrije wereld grote gevolgen zou hebben voor de overige aardbewoners.

Op het Rijense stukje grond worden vandaag de eerste planten gezaaid. Catharina heeft zaden bij zich, waaronder een bij-vriendelijke mix die ze van een imker heeft gekregen. Ook plant ze een geranium uit haar eigen tuin en zaait ze klaprozen. Af en toe wordt er heen en weer gelopen naar de wachtruimte van station Gilze-Rijen om de gieter te vullen in het toilet. Samen met buurtgenoten gaat Catharina het stuk grond vanaf nu in de gaten houden. ‘Ik hoop dat er, als er wat groeit, meer mensen het opmerken en misschien mee zullen helpen.’ Haar ideale buurttuin heeft ook een moestuingedeelte en een zithoek, zodat het een gezellige zit- en ontmoetingsplaats voor buurtbewoners kan worden.

Bij vertrek liggen de uitvoerig bewaterde perkjes er nog wat armzalig bij. Als de natuur haar werk doet, is er naast de bushalte over een tijdje een bloementuin. Fijn voor de buurt en voor de bushaltewachters, maar vooral voor de bijen.

 

dag van de aarde 2015(2)

Buurttuin Stationsplein 7 in Rijen jaaroverzicht over 2012

2012 Buurttuin Stationsplein 7 Rijen jaaroverzicht

Aanleiding en voortraject

Catharina de Bruin en Henk Ploeger kwamen 4 jaar geleden voor het eerst in Rijen. Zij zagen een bouwlocatie vlakbij het station, waar door de jaren heen niets mee gebeurde. De bomen groeiden inmiddels metershoog op het afgesloten terrein. Catharina had het idee dat ze vast niet de enige bewoner van Rijen is die zich ergerde  aan het verrommelde braakliggende terrein Stationsplein 7. Omdat ze vanaf november 2011 betrokken was bij Stadshoeve de Tuin in Tilburg en daar ervaring opdeed voor het opzetten van een buurttuin, begonnen de ideeën voor een buurttuin Stationsplein 7 steeds meer vorm te krijgen.

Vooraf is in samenspraak met NatuurSUPER een locatiecheck gedaan:

  1. Het braakliggende terrein ligt nog minimaal 1,5 jaar (of 2 groeiseizoenen) braak
  2. Het terrein ligt op een zichtlocatie; bewoners, bedrijven of anderen kijken uit op het terrein waardoor er toezicht is
  3. De locatie is zonnig; een terrein dat geen zon krijgt maakt het kweken van eetbare planten moeilijk tot onmogelijk
  4. De locatie heeft een waterpunt of de mogelijkheid om met regentonnen water op te vangen
  5. De aanmelders en/of geïnteresseerden zijn enthousiast en willen tijd investeren (ongeveer 4 uur per week) in het ontwikkelen en onderhouden van de NatuurSUPER tuin
  6. Er zijn minimaal 1 tot 3 mensen/bewoners die de kartrekkers willen en kunnen zijn
  7. Er zijn minimaal 3 lokale organisaties en/of partijen die de ontwikkeling van een NatuurSUPER actief willen ondersteunen
  8. De kartrekkers en mensen van lokale partijen vormen samen het projectteam van de locatie. Hier zitten minimaal 4 en maximaal 6 personen in
  9. De 3 lokale organisaties en/of partijen zijn bereid om te investeren in het traject en de NatuurSUPER met tijd, kennis, middelen of financiën
  10. De eigenaar van het terrein is bekend bij de initiatiefnemers. Zij hebben al contact gelegd met de eigenaar of gaan dat doen
  11. De eigenaar is bereid om een gebruiksovereenkomst te verlenen voor tijdelijk gebruik van het terrein

Samenwerken met NatuurSUPER

Catharina houdt contact met Marije van der Park van de organisatie NatuurSUPER.

Er is de intentie om als er een getekende gebruiksovereenkomst is, en er via het Oranjefonds subsidie aangevraagd kan worden, we als groep besluiten of we gebruik te gaan maken van de diensten van NatuurSUPER.

Eerst een gesprek met de wethouder …

Eind juni 2012 hebben Catharina de Bruin en Henk Ploeger een gesprek gehad met  wethouder Lavooij en de betrokken ambtenaar. We hebben onze ideeën voor een buurttuin voorgelegd en gevraagd wat de gemeente voor plannen had met het terrein. De wethouder wil graag burgerinitiatieven ondersteunen. Aangezien het terrein eigendom is van Hope Vastgoed, is de gemeente geen partij.

… daarna een telefonisch gesprek met Hope Vastgoed

Er is telefonisch contact geweest om het concept gebruiksovereenkomst van de buurttuin voor te leggen aan de directie van Hope Vastgoed. Na enkele telefonische gesprekken werd duidelijk dat het terrein zeker nog twee jaar niet bebouwd gaat worden en de directie positief staat tegenover het idee van een buurttuin op het bouwterrein.

 

Toen was het spannende moment aangebroken

om te kijken of de buurtbewoners zelf zich willen inzetten voor het maken en onderhouden van een buurttuin. Catharina en Henk hebben twee informatie avonden voor de buurttuin en om de buurttuingroep te formeren gehouden in café De Heeren van Rijen. Er is een persbericht geplaatst in het weekblad en er is geflyerd rondom het stationsgebied. De gemeente heeft kaartmateriaal gemaakt voor deze informatie avonden zodat de buurttuingroep zich makkelijker een beeld konden vormen over de mogelijkheden.

 

Buurttuingroep:

Bewoners die hebben aangegeven zich op één of andere manier te willen inzetten voor de realisatie van buurttuin Stationsplein 7 Rijen:

Catharina de Bruin

Henk Ploeger

Frans Seelen

Jan Nagtzaam

Peter en Dimphy Joossen

Silvy Coenen

Kees de Bruine

Susanne Moser

Jolande Jansen

Bart Zandbergen

Dimphie Lips

Erika Tack

Godelieve Doll

Hanneke van Heusen

Henny Starink

Jac van Leijsen

Jolande Jansen

Marianne Kivits

Suzan Krook

 

 

Inventarisatie

We hebben op de informatie avonden een inventarisatie gemaakt van de wensen. Die kunnen we meenemen in het inrichtingsplan. Dit is allemaal genoemd door de buurtbewoners:

Het terrein aan het Stationsplein 7 zou een mooie plek kunnen zijn waar veel mensen iets aan kunnen hebben. Voor kinderen, jongeren en alle leeftijden, om te proeven, ruiken, beleven, ervaren en ontmoeten. Ideeën die genoemd zijn tijdens de informatiebijeenkomsten zijn:

Een aantrekkelijk verzorgde plek die openbaar toegankelijk is, maar verboden tussen zonsondergang en zonsopgang. De buurttuin is ook een avontuurlijke tuin met hegjes, verrassend en spannend waar kinderen kunnen meedoen. Alle ideeën komen bij elkaar in één park, waar we kunst en bijeenkomsten kunnen laten plaatsvinden, en ontmoetingen kunnen laten ontstaan.

Andere wensen die geuit zijn: een mooi parkje met een wandelpad en bankje, decoratieve groentetuin, schooltuinen integreren, avontuurlijke tuin, eetbare planten om te plukken en fruitbomen, waterpartij, een kunstwerk, kruiden, bloemen, rozentuin en bessenstruiken.

Een veel gehoorde uitspraak van de bewoners: ‘Erger dan dit kan het niet worden, dus laten we er iets moois van maken’.

Rechtsvorm

Als blijkt dat er een rechtsvorm noodzakelijk is om de buurttuin verder te ontwikkelen en te realiseren, kunnen we eerst onderzoeken of we bij een bestaande stichting of vereniging kunnen aanhaken als project. Bijvoorbeeld als een werkgroep van Natuur- en Landschapsvereniging Gilze en Rijen. Of bij een buurtvereniging.

Besluitvorming

Op woensdag 14 november hebben we gesproken over hoe we besluiten willen gaan nemen binnen het project. Als we op een manier besluiten willen nemen, waarin iedereen zich kan vinden kunnen we het sociocratische model gebruiken. Dat betekent dat in tegenstelling tot het  democratisch principe waar de meerderheid de doorslag geeft en de minderheid zich heeft te voegen, bij het sociocratisch besluit niemand zwaarwegende bezwaren mag hebben tegen de beslissing. Het bezwaar komt niet vanuit persoonlijke overtuiging, maar zou het algemeen belang van het project schaden. Er wordt dus pas een besluit genomen als iedereen van de groep het eens is over.

Kennismakingsgesprek met Bert Severens van WSZW

Door de economische crisis melden steeds meer inwoners zich bij het gemeentelijk loket om een uitkering aan te vragen. Veel mensen zonder betaald werk kunnen en willen zich inzetten om vrijwilligerswerk te doen. Een paar uur per week in de buitenlucht in een buurttuin werken, is nuttig besteed.

Woonstichting Leystromen

Woensdag 14 november heeft een kennismakingsgesprek met Monique Hoevens van woonstichting Leystromen plaatsgevonden. Namens de gemeente Gilze en Rijen was Kees Robben, coördinator wijk- en buurtbeheer bij het gesprek.

Maatschappelijke beursvloer

Vanuit de maatschappelijke beursvloer is het aanbod gedaan door een medewerker van Brabant Water die in Rijen woont, om te ondersteunen bij de realisatie van een openbaar watertappunt. Ook heeft een deelnemer van de beursvloer een regenton aangeboden aan de buurttuin.

Openbaar watertappunt

Op 6 september heeft Catharina via een digitaal formulier van de organisatie Join te Pipe aangegeven belangstelling te hebben voor een openbaar watertappunt. Deze organisatie heeft een overeenkomst met Brabant Water en alle Brabantse gemeenten om een gratis openbaar watertappunt te installeren. Het zou mooi zijn als in het stationsgebied van Rijen zo’n openbare watertap komt. Planten laten groeien in een buurttuin zonder water is bijna onmogelijk, dus is dit één van de randvoorwaarden voor het slagen van het project.

Het blijkt dat de aanvraag alleen door de gemeente gedaan kan worden. Op 14 november is per mail geïnformeerd naar de stand van zaken.

Club Klimaatneutraal

Woensdag 7 november is een discussie avond bij Club Klimaatneutraal geweest over de vraag of we in Gilze en Rijen een duurzame energie coöperatie willen. Het antwoord was volmondig JA. Catharina wil dat een deel van het teruggeleverde bedrag voor de coöperatie wordt gereserveerd en besteed aan maatschappelijke en sociale projecten binnen de gemeente. Denk aan bijvoorbeeld een ijsbaantje, of het openhouden van de bibliotheek, of een bijdrage aan een buurttuin voor het organiseren van activiteiten voor bewoners. Het is belangrijk om dit in een vroeg stadium van het vormgeven van de coöperatie in te brengen. In maart/april 2013 worden bewonersavonden georganiseerd over de duurzame energie coöperatie.

Oranjefonds Groen Groeit

Maandag 12 november heeft de conferentie van Oranjefonds Groen Groeit plaatsgevonden. Een mooie gelegenheid om te netwerken en contacten aan te halen. Ook zijn er voorbeelden van andere buuttuinprojecten gepresenteerd en is er informatie gegeven over het aanvragen van subsidie voor buurttuinprojecten.

Bijeenkomsten van de buurttuingroep

Woensdag 14 november bijeenkomst met de buurttuingroep over de voortgang en informatie uitwisseling. Aanwezig: Frans, Jan, Silvy, Catharina, Henk (later). We hebben gesproken over: een rechtsvorm, hoe we besluiten willen nemen, inrichtingsplan voor de buurttuin, contacten met de gemeente, Brabant Water, Woonstichting Leystromen, Natuur en Landschapsvereniging Gilze Rijen, NatuurSUPER.

Woensdag 28 november buurttuingroep bijeenkomst met Catharina, Jan, Silvy, Henk hebben we gesproken over het bodemonderzoek, gebruiksovereenkomst, samenwerking met WZSW en brainstormen over hoe we met lets kunnen werken in de tuin (naar Antwerps voorbeeld)

Gebruiksovereenkomst

Op 16 november 2012 is een concept gebruiksovereenkomst per mail verzonden aan de eigenaar Hope Vastgoed. (Eind 2012 was nog geen persoonlijk contact geweest en bleek het toch allemaal niet zo vlot te lopen als gehoopt met de onderhandelingen over de gebruiksovereenkomst. Die is wel noodzakelijk om subsidie te kunnen aanvragen. )

In de media:

Persberichten in weekblad Gilze en Rijen

Artikel in BN de Stem op zaterdag 10 november 2012

Volgend jaar: als het terrein is schoongemaakt en veilig is bevonden

In 2013 willen we met voldoende vrijwilligers:

– met een borstelmachine de bestaande bestrating schoonmaken

– het terrein opgeruimd houden,

– materialen sorteren,

– composthoop maken

– natuurlijke afscheiding ontwerpen en plaatsen

– zitplekken creëren

– speelplek maken met boomstammen

– plantenruiltafel maken

Dat gaan we doen op:

– doe-dagen op zaterdagmiddagen

– zaai- en plantfeest in het voorjaar

– midzomerfeest

– oogstfeest in september

En meedoen met:

– burendag 2013 in september

– NL doet op 15 en 16 maart 2013

– beste buur van Gilze en Rijen

 

 

Duurzaamheid van onderop. In Gilze en Rijen gaat het ook eindelijk gebeuren!!!!

Ja, ja. Ook hier, in het midden van Brabant, komen steeds meer initiatieven die een duurzaam leven aangenaam maken. Hier een paar projecten:

Duurzame energie coöperatie voor de gemeente Gilze en Rijen. Vanaf de start, ongeveer een jaar of drie geleden ben ik betrokken bij de Club Klimaatneutraal. André Dilweg is de trekker en initiator van de Club. Nu is het moment rijp om in onze gemeente naar voorbeeld van vele geslaagde coöperaties, ook een duurzame energie coöperatie te starten. Op 7 november 2012 is een discussie geweest en de vraag of we een energiecooperatie willen. Daar is besloten dat we dit project als betrokken bewoners en lokale ondernemers willen gaan opzetten. In maart/april 2013 zullen informatieavonden worden georganiseerd. Ik doe mee met overleggen en probeer de koppeling te maken naar andere actieve Transition Towngroepen die zich ook hier mee bezig houden.

– Ik ben in contact gekomen met een bewoner uit Gilze tijdens het laatste repaircafé van 2012 in Tilburg. Hij wil een repaircafé starten in Gilze. We hebben gegevens uitgewisseld en ik hoop dat ik dit beginnende initiatief kan ondersteunen.

Buurttuin Stationsplein 7 in Rijen. Daar ben ik zelf de initiatiefnemer van sinds begin 2012. Alle info staat op deze site.

– Er is een doorstart gemaakt met de Jan’s twiddehands kringloopwinkel. Wat een mooie en ruime winkel hebben we erbij in Rijen!