De vele transitie wegen

Voor Ecodorp Ploeger – de Bruin hebben we natuurlijk ecologische uitgangspunten. Een leuk overzicht hiervan kan je hier lezen.

Voedsel
We proberen geen voedsel te verspillen en lokaal, van het seizoen te eten. Ik heb heel wat recepten verzameld en gekookt. Gelukkig kan ik op 300 meter afstand van ons huis verpakkingsvrij groenten, aardappelen en eieren halen. We eten steeds vaker vegetarisch of veganistisch. Natuurlijk is de maaltijd elke dag anders. “Je krijgt het maar één keer” zeg ik elke dag.

Energie
Vanaf 2016 hebben we via Energie Gilze Rijen energie uit ons eigen dorp. Geweldig toch, lokaal geproduceerde groene schone energie!

Vervoer
We hebben geen auto en nooit gehad ook. Dus we doen alles lopend, fietsend en met de trein. Toch komen we overal. Komende tijd wil ik onderzoeken of elektrisch vervoer via Energie Gilze Rijen als project uitgerold kan worden. Er zijn mooie voorbeelden in Brabant te vinden, dus het kan lukken.

Bankieren en lokaal geld
Bankieren doen we via Triodos en ASN bankrekening. Maar de lokale economie stimuleren met lokaal geld zal de uitdaging zijn de komende tijd. Ik werk als vrijwilliger bij STRO, Social TRade Organisation en doe de boekpromotie van Een @nder soort geld. Wil je ook het gratis e-boek als doorgeefboek ontvangen? Vul hier je gegevens in.

Talenten benutten
Henk is destillateur; de activiteiten van INDEKOPERENKETEL blijven toenemen.
Ik word gelukkig van het begeleiden van startende (woon)groepen.

In de natuur
Ik ben betrokken bij de aanleg van het Voedselbos Het lachende hertje als permacultuurproject. We zijn beiden geen landbouwers, maar oogst verwerken vinden we helemaal geweldig. Zowel plantenafval als snoeiafval van bomen en alles wat je maar kan bedenken en wat een opbrengst heeft. Lekker experimenteren.

Kleding en textiel
Ik heb vijf jaar op een atelier gewerkt, Atelier Famous. In die tijd heb ik bijna geen kleding hoeven kopen. Ik heb gemerkt dat er tweedehands zoveel leuke dingen zijn, dat ik steeds minder ben gaan kopen.

texel 20 reparatie
Foto van een versleten slaapzak waar ik een nieuwe katoenen voering in heb gezet. Wordt ook gebruikt als hooikist om bonen te garen.

EDE-contents

Transitie Treffen: we zijn aardig op weg om een echte transitiefamilie te worden

Zoals jij voor de groep staat, Catharina, en alles observeert. Een beetje kijkt en niets zegt en niet ingrijpt. Heel mooi hoe je dat doet. Het is echt een gave die je hebt.

 

Ik tol nog van alle indrukken en bijzondere, fijne, leuke en inspirerende ontmoetingen. Geweldig interessante workshops wat het kiezen echt moeilijk maakte, maar er was ook ruimte voor gezelligheid en lol maken.

 

We zijn aardig op weg om een echte transitiefamilie te worden.

Eindelijk was het zover. Na maanden voorbereiding brak het weekend van het zevende landelijk Transitie Treffen aan. Wat een verrassing dat bij het station een chauffeur stond met het bordje ‘Transition Town Boxtel’. Henk en ik konden instappen en ons laten rijden naar de Rots, in plaats van door de regen te wandelen door het dorp. We werden bij het ontvangst aan het knutselen gezet om een naambadge te maken.

De dagvoorzitter Harrie Smits opende de dag en gaf meteen het woord aan Mirjam Bemelmans. Ze vertelde over alle activiteiten die vanuit Transition Town Boxtel worden georganiseerd. In de duurzame week van afgelopen oktober waren dat wel 25 evenementen in één week. De wethouder Peter van de Wiel kondigde aan dat er nieuwe duurzaamheidsvisie voor Boxtel op komst is en dat deze keer alle betrokken partijen zijn uitgenodigd om echt in gesprek te gaan. Ook had hij lovende woorden voor de samenwerking met TT Boxtel.

Dirk Struycken brak het ijs met stembevrijding. We ‘schilderden’ met onze stem op de muren. Zo kwam de boel meteen lekker los. We hebben het Transitie lied gezongen.

Catharina de Bruin ging met de deelnemers onderzoeken wie er nou eigenlijk in de zaal stonden. Op een interactieve manier in contact komen en verbindingen leggen. Uiteindelijk werden er groepjes van vier mensen gevormd die met elkaar in gesprek gingen tot aan de lunchpauze.

Het middaggedeelte bestond uit twee workshoprondes.
De eerste ronde: Geld en waarde, TT als magneet, A sense of place, talent 4 transition.
De tweede ronde: Een effectief kernteam, Ingrediënten voor een succesvol burgerinitiatief, Eetbaar met permacultuur, Reis door de tijd.

Rondom de workshops was er voldoende ruimte om andere dingen te doen. Er lagen er boeken voor de verkoop. Aanwezigen konden duurzaam spelen met natuurlijke materialen. Een zadenruil, allerlei foldermateriaal om te bestuderen en over in gesprek te gaan, padtekenen, top 10 van duurzame boeken.

We hebben buiten de bomen gewaardeerd en hun waarde nog eens onderstreept. Met grote hilariteit ontstond spontaan het oeroude spelletje De boom de boom wordt hoe langer hoe dikker.

Frans van der Steen zei zondag bij zijn lezing: “En vergeet de politiek niet”. Die zijn we niet vergeten; met Paul Hendriksen maakten we een filmpje om de urgentie van de transitie naar een fossielvrije toekomst te benadrukken. Om te gebruiken voor de komende verkiezingen. Gelukkig werden er geen ballonnen kapot gemaakt. Wat meteen ook weer op zichzelf een statement is.

De dag werd afgesloten met het presenteren van het transitiepad. De thuisgroepjes kwamen weer bij elkaar om uit te wisselen wat ze van de dag hadden opgestoken. De potluck werd aangerukt vanuit de keuken, eten in overvloed. In de avond kwamen wel twintig muzikanten voor een Ierse sessie in Brabantse stijl en druppelden wat dorpsgenoten binnen om te luisteren.

Ik heb eigenlijk niet beseft wat het betekent om koploper te zijn voor andere mensen. Nu heb ik ervaren hoe mijn voortrekkersrol anderen beïnvloed. Dat geeft me een ontzettende boost aan nieuwe energie om door te gaan met het vele werk dat ik doe.

 

“Wie verbouwt zijn eigen voedsel of heeft een permacultuurtuin?”
“Ik niet.”
“Huh? Je hebt toch een eigen boomgaard met appels en peren?”
“Jawel. Jawel, maar dat fruit groeit vanzelf. Ik hoef alleen te oogsten. Dat vind ik geen permacultuur.”
“… hahaha …”

 

Wat fijn dat deze keer spiritualiteit door het hele programma verweven is. Dat geeft zo’n goede balans.

Op zondag

Zondag begonnen we met een uurtje Tai Chi. Henny Zerstegen gaf de les, waarin ook oefeningen zaten in leiden-en-volgen. Wat een confrontatie voor sommige mensen en wat een fijne gewaarwording tegelijkertijd. We sloten de les af met de vijf elementen om zo de dag helemaal in balans te kunnen beginnen.

Lynn en Niels gingen aan de slag om ‘oude bekenden’ en nieuwe mensen aan elkaar voor te stellen. We lieten allerlei vragen oppoppen wat we van elkaar wilden weten. Lynn vertelde over wat Transition Towns Nederland doet, de kerngroep werd voorgesteld. De workshops van zondag: Hoe nu verder na de Klimaattop, Nederland Fossielvrij, Nul-op-de-meter woning, The Natural Step.

De Grote Transitie van Frans van der Steen

Frans van der Steen hield de aanwezigen op het puntje van hun stoel met zijn lezing over de Grote Transitie. Jan Juffermans was de aangever; zij kennen elkaar vanuit het Platform voor Duurzame en Solidaire Economie. Het Platform staat voor waarde breder dan geld. Zij wil binnen de economie dwarsverbanden begrijpen en veranderen. Verder ziet zij het belang van samenwerking en wil draagvlak creëren, en de politiek niet vergeten. De duurzame ontwikkeling kan juist werk en werkgelegenheid opleveren. Groeidwang is in de huidige samenleving drijfkracht geworden. Er moet 1,5 % groei zijn elk jaar. Zo hebben we een schuldeneconomie gemaakt. De hervorming van economie-onderwijs is een manier om hier verandering in te kunnen brengen.

Al ver voor Piketty zag het Platform de kloof tussen arm en rijk toenemen. Dat is slecht voor de economie door het verlies een koopkracht bij beide groepen. De kloof is ook slecht voor de democratie, zij maakt ons politieke systeem ondemocratischer. Denk bijvoorbeeld aan de miljarden die het verkiezingscircus in de Verenigde Staten kost.

Toch is het economie wat de wereld bepaald, daarom moeten we ons erin verdiepen om zo het systeem te begrijpen. Als je bijvoorbeeld kijkt naar het financiële systeem: het is een luchtbel die elk moment uit elkaar kan klappen. Laten we ons daarop voorbereiden.

De Grote Transitie geeft tien thema’s waarbij Frans er een aantal uitlicht. Zo zou voor producten een eerlijke prijs betaald moeten worden, afhankelijk van de milieukosten voor de productie. Regel dat met belastingen en dat zal een enorme drijfkracht worden voor eerlijke productie, prijzen en fair trade.

Een ander thema is een 24-urige werkweek. Frans refereert aan de werkzame uren van zijn grootvader en vader. Hij trekt de parallel door naar de huidige tijd en komt op een werkweek van 24 uur. Nu werken sommige mensen te veel uren, terwijl anderen geen werk kunnen vinden. Door een kortere werkweek houden mensen tijd over voor maatschappelijke taken. Belangrijk werk waar mensen nu niet aan toe komen. Dat zal leiden tot minder criminaliteit en minder overspannen mensen. Zo zie je maar: de oplossingen zijn niet moeilijk maar je moet er wel voor knokken. Bijvoorbeeld in de lokale politiek om het voor elkaar te krijgen.

Verder heeft Frans gesproken over geldschepping. De circulaire economie wordt steeds belangrijker. Hij gebruikt de term jouwschaligheid.

Ook de voedselzekerheid staat zwaar onder druk. Schoon drinkwater en energievoorziening zijn misschien niet zo vanzelfsprekend als ze lijken. Uit onderzoek blijkt dat 44-46 % van de uitstoot van broeikasgassen ontstaat bij voedselproductie.

De duurzame ontwikkelingen houden geen pas met het tempo waarbij meer mensen op de wereld komen, de klimaatverandering, afnemend landbouwareaal door overbevolking, vervuiling van de oceanen, en toenemen van dierziekten. Dit zal komende jaren convergeren.

Frans werkt aan een visie verbonden met het vluchtelingenvraagstuk. Lees het artikel Wat er achter het vluchtelingendebat schuilgaat.

Dit was weer het beste Treffen tot nu toe. Dat zeggen we elke keer.

 

 Het was super dankzij al die lieve behulpzame mensen.

 

… Niet alleen talenten ontdekt, maar ook mensen die hun ook hun hoofd boven het maaiveld durven uitsteken, ongelofelijk gedreven zijn, hun hart en passie volgen. Hier is veel lef, doorzettingsvermogen en kracht voor nodig. Dank jullie lieve mensen voor alle warmhartige, inspirerende en liefdevolle ontmoetingen. Deze geven mij ook weer energie en nog meer motivatie om door te gaan! Volgend jaar ben ik er weer bij, maar ik hoop een aantal van jullie eerder ergens te mogen ont-moeten. Van hart tot hart.

 

Zondagmiddag, tijd voor Open Space

Onderwerpen die zijn besproken in de Open Space: Lokaal geld voor de lokale transitie groepen, fondsenwerving, ontschulden, de klimaatzaak, zelfkennis, TT en de klimaatbeweging, overal de gaskraan dicht draaien.

In de Open Space over lokaal geld is een doelstelling neergelegd: in 2017 wordt het Transitie Treffen geheel georganiseerd met alternatief geld. Om dat mogelijk te maken kunnen verschillende opties onderzocht worden. Bijvoorbeeld dat de landelijke kerngroep een rekening afsluit binnen Circuit Nederland van STRO. Maar er zijn natuurlijk meer mogelijkheden van andere alternatieven (al dan niet gekoppeld aan de euro) en het is goed om ook hierin te kiezen voor diversiteit, zodat zoveel mogelijk mensen hun eigen invulling hieraan kunnen geven. Het plan is om een soort inventarisatie te maken met een aantal mensen, en die in de loop van 2016 verder uit te werken. Marc, Marja, Sandra en Catharina zijn de initiatiefnemers en zullen anderen uitnodigen om aan te haken.

Vanuit het systeemdenken deden we een oefening om levende systemen te analyseren. We gingen door elkaar lopen en hielden twee mensen op gelijke afstand van ons. Wat eigenlijk onmogelijk is (als je de boekjes mag geloven) is dat dit “levende ecosysteem” na een minuut al tot een stabiele toestand kwam. Echt goed om zo inzicht te krijgen in hoe verandering plaatsvind. En welke factoren een rol kunnen spelen in veranderingsprocessen. Wat gebeurt er als één persoon/organisatie omvalt? Dan valt het hele systeem, zou je denken. Of zijn we zo veerkrachtig dat een deel blijft bestaan?

Wat een mooie vormgeving van de poster! Die windmolens in frisse kleuren. En die woorden eronder maken dat ik me een beeld kan vormen van hoe zo´n weekend eruit ziet. Ik heb het meteen doorgestuurd aan de mensen van repaircafé en binnen ons eigen groepje.

 

Inge en Catharina, dankjewel voor al jullie ondersteuning!!! Daardoor verliep het voortreffelijk.

 

The Natural Step

Sietske Smulders begon met het filmpje van The Natural Step. Wat is duurzaamheid en hoe bepaal je duurzaamheid? Dat is vaak lastig te beoordelen. Er zijn vier richtlijnen waarop je kan toetsen:
1 verminder het gebruik van fossiele brandstoffen en metalen en zeldzame grondstoffen,
2 verminder het gebruik van chemische producten,
3 terugbrengen van het vernielen van de natuur,
4 verankeren dat we wereldwijd mensen niet uitsluiten in het bereiken van hun behoeften door grenzen op te werpen.
Sietske legde uit dat er vier handelingen zijn die je niet mag doen:
1 digging (bv grondstoffen afgraven)
2 dumping (bv afval storten, oceanen vervuilen met plastic soup)
3 destroying (bv regenwoud kappen)
4 disrespecting (bv mensenrechten en welzijn)

Wat is duurzaamheid

Alles wat binnen het kader valt is duurzaam

Ook zijn er vier niveau’s van duurzame ontwikkelingen geschetst:
1 zorg dat het op de agenda staat
2 er moet een zekere relevantie, urgentie en schaalgrootte zijn
3 er is een zekere mate van structuur, onderwerpen en complexiteit aan verbonden
4 er zijn grenzen van menselijk kunnen & handelen (dit is teveel voor één mens, ik kan niet alles oplossen/aanpakken)

Nog over de vierde stap van The Natural Step: verankeren dat we wereldwijd mensen niet uitsluiten in het bereiken van hun behoeften door grenzen op te werpen. Ik zou de vierde stap verder willen uitwerken. Ik ben van mening dat de vierde stap de sleutel is naar echte duurzame verandering door bewustwording en momenteel de grootste impact heeft op onze Aarde.

 

 

TTT7 webpagina 3 onderzijde (2)

 

Een nieuw ecodorp voor Oss in oprichting

Ik ben gevraagd door Sandra om haar te helpen met het initiatief voor een ecodorp in Oss. In mijn rol als transitie adviseur en transitie trainer vind ik het fantastisch om met een groep mensen die elkaar niet kennen aan de slag te gaan.

Inmiddels hebben we flink wat ervaring in Nederland en ook in Brabant hoe je een ecodorp bouwt. Er zijn natuurlijk vele verschillende manieren, maar in grote lijnen komt het vaak erop neer dat mensen eerst als groep willen starten en dan een plek erbij zoeken. Of andersom: er komt een plek met mogelijkheden en dan wordt een groepsproces gestart. Mensen die op een nieuwe manier met elkaar een verbinding willen aangaan. Niet alleen in het hoofd, ook hart en handen doen mee.

We weten allemaal dat bij elkaar om een tafel zitten en twee uur vergaderen om de paar weken niet werkt. In het gunstigste geval staan er een paar kartrekkers op die zich drie jaar te pletter werken en daarna gefrustreerd afknappen omdat ze het niet meer alleen kunnen dragen. Omdat ze zich niet gesteund voelen en ‘de rest’ een steeds grotere afstand ervaart.

Wil je meer hierover lezen? Er zijn allerlei oorzaken dat groepen die werken van onderop, vanuit eigen initiatief en mogelijkheden, niet slagen in hun opzet. Dennis Methorst deed onderzoek naar het donut-effect binnen Transition Towngroepen.

Dat kan anders. Daarom breng ik vanaf de allereerste bijeenkomst de hart & ziel werkwijze in het proces. Mensen ervaren dat als zeer waardevol, goed, geeft contact op hartsniveau.

DSC01238

Ecoss

DSC01240

Ecoss

tt oss blur

Ecoss

tt oss 002

Ecoss

tt oss 004

Dit schreef Sandra op facebook: Terugkijkend op een geslaagde middag. De eerste verkenning is gemaakt en ik wil Catharina ontzettend bedanken voor het begeleiden van de dag en Wim voor zijn heldere bijdrage over alle ambtelijkheden waar je mee te maken krijgt bij dit soort projecten.
Kon je er afgelopen zaterdag niet bij zijn (je hebt echt iets gemist), in januari gaan we in de reprise. Er zijn notulen gemaakt en komende week zal er een samenvatting in deze groep geplaatst worden. Een en ander zal verder onderzocht moeten worden, zowel op persoonlijk vlak als ook op organisatorisch vlak. Denk bv aan: de juridische vorm, haalbaar businessplan en met welke doelstellingen. Belangrijk is om een groep of groepen te vormen die echt met elkaar verder willen. Genoeg te doen dus, erg leuk en met voldoende doorzettingskracht gaan we het gewoon doen.
Wordt vervolgt ?

Pop Up University over Transitie kan je leren

Namens Transition Towns Nederland ben ik op uitnodiging aanwezig geweest bij de Pop Up University in Belval Luxembourg.
Met het thema “Transitie kan je leren” kwamen 130 mensen uit de Benelux 48 uur bij elkaar om vanuit verschillende disciplines concrete plannen samen uit te werken.

pop up uni

collaboratory opening

collaboratory opening

aankomst

aankomst

inschrijven

inschrijven

rondetafel gesprek

rondetafel gesprek

Round table I

Round table I

Round table II

Round table II

Transitie handboek

Transitie handboek

Woensdagmiddag begon met rondetafel gesprekken om er een beetje in te komen. Een samenvatting van de eerdere bijeenkomsten en uitleg over het programma. Wat me vooral is bijgebleven is dat de eerste spreker vertelde dat er al zoveel is ontstaan vanuit het systeemdenken, dat het vooral gaat om de bestaande nieuwe initiatieven aan elkaar te koppelen en ons zullen moeten gaan richten op meer samenwerken. Niet echt een vernieuwend verhaal dus. Ik vraag me af waar we als koplopers onze informatie vandaan gaan halen over de periode die aanbreekt als het systeemdenken gemeengoed is geworden in onze samenleving. Natuurlijk, op dit moment is onze maatschappij nog steeds geënt op het kapitalistische liberale groeimodel wat om ons heen aan het instorten is. We gaan door de sociale netwerken naar een universeel systeemdenken waarin we begrijpen dat alles door ecosystemen met elkaar verbonden is. Wat gebeurt er als we dat tot in onze vezels doorleven? Welk model hoort daarbij?

De dag werd afgesloten met een uitgebreid kaas-en-wijn buffet. Iedere deelnemer was gevraagd om biologische kaas uit zijn/haar eigen streek mee te nemen. Ik had de Goudse pikant belegen van Bastiaansen in Molenschot meegenomen.

Creating visions

Creating visions

Op donderdagmorgen deden we een korte geleide visualisatie over hoe je jezelf, je kinderen of kleinkinderen over een aantal jaren ziet.

Ik zag mezelf in een gebouw van natuurlijke materialen en veel hout. Als ontbijt at ik zaden en noten en wat groenvoer uit mijn eigen omgeving. Het was best lekker en vooral voedzaam en ik voelde dat het goed voor me was. Het voedde me echt; het zorgde ervoor dat mijn gezondheid op peil bleef en steeds beter werd. Ik stapte vanuit ons huis, wat precies de juiste maat had, niet te groot en niet te klein, in een groene omgeving. Het huis was stevig gebouwd op dikke ronde palen.  De binnen- en buitenruimte van het huis liepen vloeiend in elkaar over. Dat was handig is dit klimaat: Europees subtropisch met de typische onstuimige en heftige regenval.

Het huis was stralingsvrij, dat betekent dat er geen elektriciteit was in het gebouw waar we woonden. Wel zo lekker rustig.

Ik zag een afwisselend landschap en kleine stukken grond waar allerlei gewassen groeiden. Wat ik deed overdag was eigenlijk niets anders dan wat ik nu doe: ik deed wat nodig was voor mijn community. Ik keek wat er nodig was en speelde daarop in en probeerde daar samen met anderen aan te werken. Leuk om vanuit de ideeën concrete projecten op poten te zetten. Daar voelde ik me helemaal blij van worden. Ik reageerde helemaal vanuit mijn eigen gevoel en mijn hart bij wat er nodig was in het moment.

Fietsen deed ik nog maar heel weinig, want fietspaden waren er amper. Ik ging nog maar een paar keer per jaar buiten deze regio naar een bijeenkomst of iets anders. Dan was ik altijd blij dat ik weer terug was op deze plek met zijn eenvoud en vriendschappelijke omgeving.

Er was geen geld, er was alles wat ik nodig had in mijn eigen gemeenschap. En ik besteedde mijn tijd zoveel mogelijk binnen de gemeenschap. Ik kon er elke dag voor kiezen om een paar uur voor mezelf bezig te zijn met creatieve dingen maken in een atelier, koken, oogst verwerken, wandelen of meditatie. Het leren aan anderen hoorde daar ook bij, natuurlijk. Dat gebeurde wel op een speciale plek waar kinderen bij elkaar kwamen om te leren. Maar niet in klassikaal onderwijs en veel meer buiten. Trouwens, zulke groepen die bij elkaar kwamen waren er van alle leeftijden. Ook jongeren en ouderen hadden hun eigen ruimten waar ze elkaar konden ont-moeten.

Soms waren er kinderen die ik kon begeleiden, soms zwangere vrouwen, soms zieke mensen. Het deed er niet zo veel toe welke leeftijd, maar meer dat we samen een ‘klik’ voelde van vertrouwen en ik vanuit mijn betrokkenheid kon helpen. Vroeger zou dat coachen zijn, maar inmiddels was dat een achterhaald concept. Iedereen werd benaderd als een zelfstandig intelligent mens die zijn of haar eigen keuzes maakt. Ik deed ook geen coaching, maar ik vervulde meer de rol van een soort “luisteraar en samenvatter en teruggever”. Zonder de ander iets voor te schrijven of te adviseren of in de mond te leggen. Vanuit het empathisch vermogen wat was ontwikkeld door het vele oefenen met technieken van geweldloze communicatie en dialoog. Heerlijk om na zo’n zinvol besteedde dag thuis te relaxen met mijn geliefden.

Na de visualisatie werd er gevraagd om uit te wisselen met je buurman/buurvrouw.
Ik hoorde een leuk verhaal wat ik herkende. Mijn buurman Anton vertelde: “Ik ging helemaal niet naar de toekomst. Juist het tegenover gestelde. Ik ging terug in de tijd. Ik ging naar de periode toen ik als student van 20 jaar oud een paar maanden verbleef in De Kleine Aarde. Ik heb toentertijd drie maanden in het bolhuis in Boxtel gezeten. In ruil voor wat klussen die ik deed voor Sietz Leeflang. Zo keek ik elke dag naar de energieproductie en of de slakken hun werk deden in de permacultuurtuin. Meer had ik niet nodig, in die tijd. Wat is er misgegaan? Nu heb ik een huis vol met elektrische apparaten en een auto en zeven kinderen… Ik heb een auto en mijn vrouw heeft een auto … Ik ben helemaal niet zo duurzaam als ik altijd dacht ….

Niets nieuws onder de zon. Kijk hier naar een documentaire De Kleine Aarde pioniers in duurzaamheid over die beginperiode:

in groepen

in groepen

in groepen

in groepen

Donderdagmiddag werden er groepen gevormd rond een aantal onderwerpen:
– our job in transition
– Teach the teachers
– Nourishing and understanding psychological aspects of transition
– Amazing Regional Transition Academy Labb
– Health Care and child regulation with natural Indian herbs
– Castle for the bees
– Colibri project trigger the change you want to see
– reach-out by innovative communication approach

Er was een groep die zich focuste op de plek waar de educatie plaats zou kunnen vinden en die plekken willen ontwikkelen. Ik heb gekozen om aan te schuiven bij de groep Teach the teachers om mee te praten over de inhoud. Om Transitie naar Veerkracht onder de aandacht te brengen, omdat ook op dit terrein er al zoveel werk gedaan is.

de twitter studenten

de twitter studenten

in groepen

in groepen

Ideas for projects

Ideas for projects

Aan het eind van donderdagmiddag tussen 17:00 en 18:00 uur heb ik een droomcirkel van de Teach the Teachersgroep begeleid met als titel: Students becoming teachers and educators to deal with transition what tools and knowledge do they need in their future job. Ik heb gevraagd om een tijdbewaker en een bewaker van het hart om mee te helpen in het co-creatieproces. Daarna konden we met best een grote groep in tempo allemaal onze waarden neerleggen tot alles op tafel lag. Iedereen kwam aan het woord en kreeg evenveel aandacht. Er ontstond een collectieve wijsheid; mensen zeiden de waarden die anderen in hun gedachten hadden. Het hele proces was binnen een uur afgerond en gaf goede energie. Twee complimenten die ik terugkreeg:

Dank voor je interventie donderdagmiddag. Goed dat het de energie weer terug bracht.

 

Ik dacht: “Laat die maar schuiven. Zij heeft dit vast eerder gedaan, dat zie ik zo.”

droomcirkel

droomcirkel

uitkomst van de droomcirkel

uitkomst van de droomcirkel

DSC01188

DSC01190

DSC01192

Op vrijdag keken we met de werkgroep opnieuw naar de droomcirkel. Wat sommigen van de groep vooral opviel was dat we van studenten in de eerste plaats niet een gedegen vakkennis verwachten, maar dat het vooral gaat om het ontwikkelen van de persoonlijke competenties. De persoonlijke competenties gaan verder dan de leercompetenties. Ook het ontbreken van de content benadrukt het belang van de context.

De typen waarden gaan over een gedegen vakkennis en de pedagogische/didactische vaardigheden. Daarnaast worden er competenties van educatie voor duurzame ontwikkeling en transitie competenties onderscheiden die in het curriculum voor de studie zitten. De persoonlijke betrokkenheid en zelfreflectie zijn essentieel om uiteindelijk anderen te kunnen bevruchten, in dit model.

Verder hebben we gesproken over het verschil tussen educators en teachers en op welke manier en waar we de scheidslijn kunnen vervagen. Waar leerkrachten met kinderen, jongeren of volwassenen in een schoolse omgeving voor een vastgestelde tijd en periode bij elkaar zijn spreekt men van teachers. Het gaat over verplicht onderwijs. Waar jongeren of volwassenen zelf buiten het onderwijsprogramma om educatie volgen valt onder educators. Het verschil is dat leerkrachten bij de lesstof horen te blijven en leerlingen kunnen motiveren om zelfstandig te denken. Zij mogen niet over de grens gaan om op te leiden tot activisten. Alles wat buiten dit schoolverband valt, betekent dat leerlingen zelf de keuze kunnen maken om weg te gaan, en meer kan oproepen tot (klimaat)activisme.

bloem model

bloem model

DSC01200

DSC01204

DSC01205

luisteren in de groep

luisteren in de groep

Sandra geeft uitleg

Sandra geeft uitleg

DSC01208

nog wat noteren

nog wat noteren

Wat ik meeneem voor Transition Towns Nederland is dat we in de nabije toekomst samenwerking kunnen verwachten vanuit de hoek van de regionale labbs voor transitie. En dat we meer aandacht mogen hebben en uitwisseling doen met de Vlaamse transitiebeweging die hot, hip and happening is.

Ik ben dankbaar dat ik erbij mocht zijn en deze ervaring weer verder kan gebruiken in allerlei activiteiten die ik organiseer.

Lees meer over de conferentie: http://hollenfels.snj.lu/transitions
En hier vind je een link naar LIFT Leadership for Transition

Belval

Belval

Belval

Belval

Belval

Belval

Belval

Belval

 

 

 

We kijken 20 jaar vooruit ..

.. maar plannen voor de volgende dag

Ik vroeg Hans van Duijnhoven of hij Frederic Laloux had gelezen. Hieronder staat zijn artikel wat hij erover schreef op zijn blog.
Op de zaterdag van het TT Treffen zal Hans van Duijnhoven zijn top 10 van duurzame boeken presenteren. Hieronder een van zijn blogs om vast in de stemming te komen.

het ontstaan van het nieuwe paradigma in organisaties (1)

Een lees- en kijktip
De aanleiding voor dit stuk-je was een mailtje van iemand die ik nog niet zo lang ken. Die op een heel andere plek in de samenleving, op haar manier ook bezig is met veranderingen in onze samenleving. Ze vroeg begin deze week of ik ene Frederic Laloux kende. Of Dan Quakernnaat? Geen idee, maar door de derde naam die ze noemde (Ricardo Semler) had ik wél meteen het idee dat ik haar kijk- en leestips serieus moest gaan bekijken.

Semler
Ricardo Semler is een legendarisch Braziliaans ondernemer die zijn grote onderneming al jaren lang op een onorthodoxe manier leidt én daarmee zeer succesvol is. Ogenschijnlijk geeft hij amper leiding, maakt zijn medewerkers bewust verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van zijn (hun) zaak. Heeft ook oog voor de omgeving en ‘het nageslacht’. Semler hanteert het motto: ‘leven en laten leven’. Meer weten over Ricardo Semler? Tegenlicht – De nieuwe wijsheid van Semler.

Frederic Laloux
Is een Belgisch onderzoeker en organisatie-adviseur. Van hem verscheen eind vorig jaar in het Engels Reinventing organizations. Onlangs verscheen de Nederlandse editie, onder dezelfde titel. Een van de duizenden (!!!!) managementboeken die er leverbaar zijn. Managementboek.nl bestaat niet voor niets. Een opmerkelijk bedrijf want elke normale boekhandel kan elk boek gewoon ook leven. Die gewoon door haar aanwezigheid in een fysiek pand in een dorp of stad wel ‘iets’ aan haar omgeving toevoegt. Maar, à la.
Het bewuste boek is inmiddels voor de collectie van de bibliotheek besteld. Ondertussen is er op het net genoeg over Laloux en zijn boek te lezen. En te kijken. Vooral een eind september gepost filmpje is zeer de moeite waard. En qua tijd te behappen (ruim 35 minuten). Er is ook een langere film (The emergence of a new management paradigm, duur: 1:43).

Reinventing organizations – in het Nederlands
In dit filmpje vertelt (de redelijk goed Nederlands sprekende Waal) Frederic Laloux dat hij jarenlang fundamenteel onderzoek heeft gedaan naar bedrijven die (a) redelijk tot zeer succesvol zijn en (b) er heel andere organisatie-principes op na houden. In zijn visie zijn die (twintig binnen- en buitenlandse bedrijven, organisaties, instellingen) als het ware de voorlopers van een nieuwe fase in de manier waarop bedrijven in de 21e eeuw geleid zullen gaan worden. Hij heeft het over vier fases in de menselijke evolutie (tribaal, agrarisch, wetenschappelijk-industrieel, informatie) en dat we nu aan de vooravond staan van ???

Het grootste verschil met vroeger is dat de mensen aan de top zich heel anders zullen moeten gaan opstellen. De belangrijkste reden daarvoor is dat we in een zeer complexe samenleving terecht zijn gekomen. Zo complex dat het weinig zin meer heeft om te werken met beleidsplannen, waarin wordt uitgeschreven wat we wanneer en hoe gaan doen. Om er vervolgens een heel apparaat om heen in stand te houden dat probeert te monitoren wat er gebeurd. Denk aan protocollen, de 5 p’s en ander (zoals Jos Verveen dat noemt) bullshit management-‘gedoe’.

De richting die Laloux ziet is dat directies van bedrijven vooral op hoofdlijnen moeten gaan sturen. Hij heeft het over (mijn woorden) ‘een stip op de horizon. Twintig jaar verder. ‘Daar’ gaan we ongeveer naar toe. ‘Hiervoor’ zijn wij als bedrijf, instelling of organisatie op aarde. Maar we gaan niet expliciet opschrijven wanneer we in welk jaar wat gaan doen. Onze samenleving is daarvoor te complex. Dagelijks kunnen er ‘dingen’ gebeuren die alle ‘oude’ twintigste eeuwse beleidsplannen onderuit schoppen.
Nee, leidinggevenden moeten een team mensen de opdracht geven om met het oog op die stip op de horizon te gaan acteren. En zich er dagelijks van bewust zijn dat ze mogen (nee: moeten) bijsturen als zich iets onverwachts aandient. Laloux heeft het niet over de ‘zwarte zwanen‘ van Nassim Nicholas Taleb, maar het heeft er natuurlijk wel mee te maken.

Youtube – Reinventing organizations – in het Nederlands (35:29) (2.655 views 13/11-2015)

Een probleem
De analyse van Laloux strekt zich echter niet alleen uit naar de directeur, maar ook naar de medewerkers. Het grootste probleem dat hij ziet is dat de meeste werknemers slechts met een deel van zichzelf naar hun werk gaan. Dat is zo geformuleerd niet alleen raadselachtig maar tegelijkertijd ook een natuurlijk gevolg van de manier waarop tot nu toe bedrijven worden geleid. Laloux legt uit dat mensen complexe wezens zijn met verschillende, vaak met elkaar conflicterende karaktertrekken of ‘hoedanigheden’. En in het gros van de bedrijven zit ‘de baas’ daar niet op te wachten. In de good old days wilde je als leidinggevende dat werknemers vooral rationeel actief waren Luisterden naar opdrachten; deden wat ze moesten doen. Efficiënt, effectief. Daarmee bewust negerend dat een mens ook andere ‘kwaliteiten’ heeft. In het verhaal van Laloux gaat het over mannelijke én vrouwelijke kanten in ons allen. Onze emoties, intuïtief ‘iets’ aanvoelen, spiritueel gevoel.
Ergens heeft hij over 1/16e. Zo veel nemen we ‘van onszelf’ mee naar ons werk. De rest laten we thuis. “Gelukkig!” zegt jouw oude baas. De nieuwe manager verwelkomt die kwaliteiten echter wel. Misschien niet alle aspecten, maar wel meer dan tot nu toe. Deze analyse sluit aan bij een cijfer dat hij in het begin van zijn talk noemt, nl. dat uit veel internationale onderzoeken keer op keer blijkt dat slechts één op de zes medewerkers ‘engaged‘ aanwezig zijn op hun of haar werk. Zich betrokken voelen. Bezig zijn met werk dat hen voldoening geeft. Met medewerkers die zich niet betrokken voelen kun je ‘de oorlog’ – zeg: activiteiten ontplooien die passen binnen de vage visie en missie van het bedrijf – niet winnen.

Hoe doe je dat dan?
Laloux noemt drie aspecten, die leidinggevenden van de toekomst moeten ‘realiseren’. De allerbelangrijkste is natuurlijk: ruimte geven. Top down denken is passé. Geef een club mensen de verantwoordelijkheid om zichzelf aan te sturen. Self-management – zelfsturing. Stop met piramidaal georganiseerde organisaties. Maak het platter dan plat. Maar er moet – zegt Laloux nadrukkelijk – geen hippie-sfeer gaan heersen. Sterker: hippie-gedoe is iets uit het verleden. In de ‘nieuwe’ wereld moet het team over veel zaken zelf beslissen (aannemen collega’s, ontslag, salarisverhoging et cetera). In dit verband vertelt hij in dit filmpje over Buurtzorg, opgericht door Jos de Blok. Kleine zelfsturende teams met amper overhead en backoffice-‘gedoe’.
Het tweede punt is ‘wholeness‘ of heelheid. Bezie de werknemer als mens met al zijn aspecten. Hij is meer dan een rationeel wezen. Maak daar gebruik van. Geef ruimte voor alle kwaliteiten die jouw (divers samengesteld) team heeft. Het helpt om tewheelen en dealen met de verrassingen die onze hypercomplexe samenleving ons dagelijks voorschotelt.
De derde is vooral voor de bazen bedoeld. Hij noemt het ‘evolutionary proces‘ en bedoelt daarmee dat het (al)oude denken in ‘predict and control‘ losgelaten moet worden. Kort door de bocht: stop met van tevoren beleidsplannen, projectplannen schrijven, opstellen. Hij propageert: ‘sense and response‘. Neem als het ware doorlopend de temperatuur op van de samenlving, de portee daarvan voor jouw toko en kom met een (ander of aangepast) antwoord. Laat dat jouw mensen op de werkvloer doen en bewaak als leidinggevende die stip op de horizon, twintig jaar van nu. Dan zal blijken dat die leidinggevende méér controle heeft dan nu het geval is. Want zegt hij terecht: momenteel gaat er onnoemelijk veel tijd zitten in planning en controle, maar feitelijk zijn bazen amper in control. Een mooi zinnetje over zo’n nieuw bedrijf is: “We kijken 20 jaar vooruit, maar plannen voor de volgende dag“.

De MBA Oath
De manier waarop Frederic Laloux nadenkt over het runnen van bedrijven, instellingen en organisaties bracht enkele andere initiatieven naar boven. Een ‘oudje’ is de zogenaamde MBA Oath. Een Amerikaans initiatief dat opkwam kort na de bankencrisis van 2007-2008. Toen besloten een aantal aankomende directeuren (MBA’ers) om tijdens hun diploma-uitreiking een eed af te leggen. Een eed om in hun toekomstige professionele carrière integer te gaan handelen, respect te hebben voor meerdere belanghebbenden (werknemers, klanten, nageslacht, de omgeving) en vooral om zich dienstbaar op te stellen. Opdat hij of zij zou bijdragen aan het laten ontstaan van echt waardevolle ‘dingen’. Begin 2011 werd van deze eed een filmpjegemaakt. Dat veel indruk op me maakte en indirect leidde tot het jaarthema van 2012-2013 – Echte waarde(n). De cruciale slotzin in dit filmpje is volgens mij: create real value. Dát is wat een directeur moet doen. Er actief aan bijdragen dat medewerkers van zijn of haar bedrijf waardevolle producten en/of diensten maken. En dat die werknemers ook nog – effe tussen de bedrijven door – als mens kunnen groeien. Het gevoel krijgen dat recht gedaan wordt aan de hen gegeven en/of opgedane talenten en passies.
Toen de eed werd gelanceerd werd er door velen al schamper op dat voornemen gereageerd. Je zou die reactie als volgt kunnen formuleren: “Mooie woorden, maar we moeten het nog zien!” Ruim acht jaar ná het begin van de crises (meervoud) kun je dagelijks bewijzen vinden voor die cynische of sceptische houding. Bewijzen? Denk aan: Volkswagen, ING, Rabo, Fifa,Vestia, Shell, AH, Starbucks … De lijst is lang en groeit dagelijks. En staat – ook cynisch! – ver weg van het gedachtegoed van Frederic Laloux. Maar … Maar, tegelijkertijd kun je ook heel andere signalen opsnuiven. Van (meestal kleinere) bedrijven, instellingen en organisaties die wél degelijk proberen ‘het’ heel anders te doen.

Een manifest
Vandaag viel mijn oog op een manifest. Geschreven door drie jonge Nederlandse ondernemers: ondernemersvannu.eu Een drietal dat zich inzet om als ondernemers te ageren tegen – hoe verrassend uit ‘die’ hoek – de komst van TTIP. Het complexe, wellicht aanstaande handelsverdrag tussen de Verenigde Staten en Europa; met allerlei onbedoelde en ongewilde bij-effecten. Ze noemen drie hoofdredenen, die wederom aansluiten bij hetgeen Laloux naar voren haalt.

We geloven dat het anders kan. Een andere koers is mogelijk. Met het op handen zijnde verdrag gaan we een verkeerde kant uit. Daarom spreken we ons uit tegen TTIP en vóór een andere economische koers met een drietal belangrijke uitgangspunten:
1. Een duurzame economie 2. Eerst People en Planet, dan Corporate Profits 3. Een eerlijke verdeling.

Wederom: leven en laten leven. Realiseer je als bedrijf, instelling of organisatie dat je er in eerste instantie bent voor je omgeving, medewerkers, milieu et cetera. En natuurlijk moet je winst maken. Want anders val je om. Maar niet ten koste van alles. En je betaalt gewoon fatsoenlijk belasting.

Van onderop?
Uiteraard vertelt Frederic Laloux niets nieuws. Het woord ‘paradigma-shift’ is zoals zo vaak zwaar overtrokken. De veranderingen die hij ziet – en die ik deels ook zie – realiseer je niet door op een knop te drukken. Eén klik en meteen is alles ‘anders’. Nee, ik neig meer naar het woord tijdperk. Dat we een ander tijdperk ingaan. Redelijk snel. Wellicht zelfs revolutionair. Zeker is dat er in deze transitiefase enkele bedrijven al mee bezig zijn, het overgrote deel gedeeltelijk en een flink aantal zal dat tijdperk niet (meer) meemaken. De favoriete zin van Jan Rotmans is meer accuraat: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperk

Frederic Laloux zegt het niet met zo veel woorden maar weet dat de veranderingen van onderaf komen. Her en der in het land zijn bedrijven bezig met die nieuwe manier van werken. Lopen directeuren rond die begrijpen dat het oude (op predict and control gebasserde) model niet langer werkt. Dus gaan ze experimenteren.Oefenen. In een andere tijd. Het komt zelden voor dat (zeg) een branche-organisatie tegen haar leden zegt dat alles anders moet. Oekazes van bovenaf werken niet. Meestal begint er ergens iemand en krijgt – als het lukt – medestanders. En dan kan de olievlek groter worden. Een typisch Nederlandse voorbeeld: Jos de Blok van Buurtzorg. Was de moloch beu waarin hij zat opgesloten en waagde de stap.Ging voor zichzelf werken. Begon in 2006 met een wijkteampje. Inmiddels zijn er honderden onafhankelijk van elkaar werkende buurteams actief. Dit cruciale inzicht (dat de veranderingen van onderaf komen) is bij een aantal top-down georiënteerde bestuurders nog steeds niet ingedaald. Bij politici, directeuren van écht grote bedrijven of journalisten, die geringschattend doen over deze trend.

NL2025 – veranderen van bovenaf
Enkele dagen geleden werd NL2025 gepresenteerd. Het motto is “Samen maken we Nederland”. Op de website staan op dit moment ruim tachtig zogenaamde ‘aanjagers’. Die zich in willen zetten om dat ‘andere’ Nederland te maken. Onder hen zitten veel bekende Nederlanders. Amper politici. Ook enkele directeuren van (erg grote) bedrijven. Bij  wie je – sorry: cynische oprisping! – de vraag kunt stellen of ze wel handelen in de geest van ‘die andere tijd’. Los daarvan is het natuurlijk prima dat ze als het ware op de bandwagon springen. Alle beetjes helpen. Maar aan de andere kant is het ook een voorbeeld van het aloude top-down denken/handelen. Wij weten wat goed voor u is. Frederic Laloux zou verder op kunnen merken dat 2025 wel erg dichtbij is en dat er – voor zover na te gaan – geen stip op de horizon wordt gezet. Waar willen ze naar toe?

Sir Ken Robinson
Vandaag trof ik in de boekhandel het nieuwe boek van sir Ken Robinson aan:Creatieve scholen : een revolutionaire methode over hoe we onze kinderen moeten lesgeven. Hierin probeert hij uit te leggen hoe het onderwijs op een andere leest moet worden geschoeid. Ons onderwijssysteem zodanig aanpassen dat onze kinderen tijdens hun schoolloopbaan ontdekken waar ze goed in zijn. Waardoor ze om weten te gaan met de uitdagingen die onze complexe, snel veranderende 21e eeuw voor hen in petto zal hebben. Kern van zijn optimistische betoog is dat kinderen op school ontdekken wie ze zijn. En hen niet zo zeer klaarstoomt voor een (betaalde) baan. In de inleiding (Één minuut voor middernacht) formuleert hij zinnen die Frederic Laloux ook had kunnen uitspreken:

Met het oog op de erg onzekere toekomst is het antwoord niet om beter te doen wat we voorheen deden. We moeten iets anders doen. De uitdaging is niet om het systeem te repareren, maar om het te vervangen; niet om het te hervormen, maar om het om te vormen. De grote ironie van de huidige onderwijsmalaise is dat we feitelijk al weten wat werkt. We doen het alleen niet op voldoende grote schaal. We zijn als nooit tevoren in een positie om onze creatieve en technologische  middelen in te zetten om dat te veranderen. ()
Onderwijs is nu weliswaar een mondiale kwestie, maar blijft onvermijdelijk een proces dat zich aan de basis afspeelt. Als je dat inziet, heb je de sleutel voor transformatie in handen. De wereld ondergaat revolutionaire veranderingen: ook in het onderwijs hebben we een revolutie nodig. Zoals de meeste revoluties broeit deze al lange tijd, en op veel plaatsen is hij al ver gevorderd. Dat gebeurt niet van bovenaf; hij komt, zoals het hoort, omhoog vanaf de grond.(pagina 21-22)

De openbare bibliotheek – twintig jaar vooruit kijken
Tja, wie A zegt.

Veel mensen leven in de veronderstelling dat de openbare bibliotheek op sterven na dood is. Ik geloof (samen met anderen) daarentegen dat we aan de vooravond staan van een opbloei. Niet zozeer als boekenuitleenfabriek. Maar meer als plek in de samenleving waar bibliothecarissen uiteenlopende activiteiten organiseren om mensen in hun werkgebied mee te nemen in die complexe samenleving. Natuurlijk gaan we door om jeugd en jongeren plezier voor lezen bij te brengen. Waarom? Omdat lezen, ondanks alle retoriek – dat je ‘alles’ kunt opzoeken – nog steeds de meest effectieve manier blijft om veel informatie tot je te nemen. Uiteraard trekken ‘onze’ bibliothecarissen de komende twintig jaar alles uit de kast om mensen (jong én oud) mediawijzer te maken. Belangrijk in een tijd waarin iedereen bedolven wordt onder een lawine aan informatie én beïnvloedingsmiddelen. En we gaan natuurlijk ‘vrolijk’ verder om de grote groep laaggeletterde en digitaal achterblijvende volwassenen erbij te trekken!

Het allerbelangrijkste lijkt me dat de bibliotheek voor burgers een van de weinige openbare, neutrale, laagdrempelige en gratis plek blijft (én wordt) waar WE samen kunnen komen. Om elkaar te ontmoeten, deel te nemen aan uiteenlopende activiteiten om als mens te ‘groeien’ en zicht te krijgen op die steeds complexer wordende samenleving. De openbare plek waar gesproken wordt over onze uitdagingen. Welke kant zouden we uit kunnen of moeten gaan? Waar mensen voor- en nadelen van bepaalde trends leren ervaren. Opdat ze een betere keuze kunnen maken. Minder gebaseerd op gevoel. Hard nodig.

De komende twintig jaar zullen we vooral in het Westen onze huidige manier van leven (lifestyle) drastisch naar ‘beneden’ dienen bij te stellen. Kort door de bocht geformuleerd: minder consumeren van producten en diensten die een té groot beslag leggen op de aarde. En in die periode zullen we allemaal na moeten denken over de vraag wat ‘een goed leven’ is (of blijft) als veel ‘dingen’, die we nu (daarin aangespoord door reclame, pr, spinning, framing en andere beïnvloedingstechnieken) volstrekt normaal vinden, wegvallen. Zo’n bibliotheek heeft in mijn ogen bestaansrecht. Maar het is schier onmogelijk om nu – november 2015 – op te schrijven wat we ‘dan’ in 2017 of 2018 gaan doen.

Deze twee zinnen pakken in mijn ogen de ‘richting’ en ‘houding’, van waaruit we dat willen doen, samen: Mensen te voeden met de dilemma’s waar we voor staan. En:Volwassenen verleiden zich volwassener te gaan gedragen.

(vrijdag 13 november 2015) dank Catharina de Bruin
Hans van Duijnhoven

Bron: http://www.nobb.nl/nobb/nieuws/5140-citata-307

 

Op VluchtelingenVrijdag pompoenen snijden

eetbaar nijmegen pompoen 001

[english text below]

Sinds wereldvluchtelingendag op 20 juni 2015 is VluchtelingenVrijdag ontstaan. Een dag per week waarop vrijwilligers proberen vluchtelingen in een nabijgelegen opvangcentrum een leuke dag te bezorgen. Heb je ook inspirerende voorbeelden? Laat het weten, want wie weet of het navolging krijgt op andere plekken en mensen in een beroerde situatie eventjes een lichtpuntje kan geven.

In Heumensoord op de grens van Malden en Nijmegen zijn sinds oktober 2015 vluchtelingen gehuisvest. In totaal kunnen er 3000 mensen worden opgevangen.

Natalie, studente aan de Radboud Universiteit, wilde een pompoen-middag in Heumensoord organiseren. Ze dacht dat het een goed idee was tegen de verveling rond Halloween. Ze had gehoord dat lichtjes maken in pompoenen en soep van de inhoud koken een ingeburgerd gebruik is in Syrië. Zo kan dit plannetje wellicht een heel klein beetje helpen om de mensen van Syrie zich thuis te laten voelen, dacht Nathalie.

Natalie richtte haar vraag via facebook aan Eetbaar Nijmegen, omdat die een paar jaar geleden een grote guerrilla actie hadden gehouden met pompoenen (pompoenen in openbare parkjes planten, langs fietspaden etc). Ze vroeg om ondersteuning bij haar idee en waar ze pompoenen kon krijgen voor het vluchtelingenkamp. Of misschien heeft Eetbaar Nijmegen zelf een overschot aan pompoenen en wilde die graag doneren voor het goede doel? Nathalie was blij met elke hulp vanuit Eetbaar Nijmegen.

Eetbaar Nijmegen plaatste haar vraag op facebook: “Wie helpt Natalie aan pompoenen? Eetbare of sier: ze wil ze samen met vluchtelingen in Heumensoord gaan bewerken voor Halloween (en van de inhoud soep maken). Zie haar verzoek hieronder. Mail haar, dan komt ze zelf ophalen met de fiets. Geweldig initiatief!”

Natuurlijk kon iedereen die wilde ook mee helpen op zaterdagmiddag, Wel aanmelden bij Nathalie, want iedereen moet van te voren zijn aangemeld bij COA als bezoeker. Iemand doneerde 30 pompoenen, iemand anders wel 8 en Eetbaar Nijmegen ook 2. Natalie liet achteraf weten dat het pompoen snijden in Heumensoord heel heel leuk was geweest. Veel kinderen en enkele volwassenen deden mee en ze hadden veel lol samen en geweldig mooie pompoenen uitgesneden.

Eetbaar Nijmegen: “Fijn dat we een klein steentje, nou ja, pompoentjes, konden bijdragen.”

eetbaar nijmegen pompoen 002

Een bijzonder verhaal dat twee jonge Duitse studenten in Nijmegen dit pompoenen event samen opzetten. Johann deed de guerrilla actie met de pompoenen; Natalie het halloween feest. Johann deed ook mee aan de actie van Natalie, ze kwamen elkaar toevallig tegen bij De Klinker, een eetcafé. Karla van Eetbaar Nijmegen had Natalie al verteld over Johann, dat hij er misschien ook wel bij zou zijn. Ze was heel erg verrast toen ze hem daar tegenkwam en herkende uit haar verhaal.

Dit is mijn bescheiden bijdrage aan een reeks artikelen die verschijnen via Transition Network over de vraag hoe we vluchtelingen kunnen verwelkomen in onze transitie gemeenschappen. In Nederland hebben we WelkomWinkels opgezet door het Rode Kruis, met een landelijke dekking. Hier kan je zien welke spullen behoefte aan is en je aanmelden als vrijwilliger.

Ik ben getroffen door vele verhalen tijdens de Transition Network Conference in september. Bijvoorbeeld uit Hongarije Syria on your doorstep. Zweden die appels plukken met vluchtelingen en appelsap maken en terug geven aan de eigenaren.
En uit Engeland kwamen interessante links over dit onderwerp.
Volunteer safety training (free online)
http://reliefweb.int/training/698624/stay-safe-volunteer-security

Communicating with affected populations:
http://www.cdacnetwork.org/learning-centre/e-learning/

All in Diary (AID) has tip sheets in every sector and links to key resources and websites. ( free online) http://allindiary.org/download-english-version/

Sphere Humanitarian Project – minimum standards to apply to all humanitarian response. (free online) http://www.sphereproject.org/

Transition Towns grondlegger Rob Hopkins schreef erover in oktober 2015 op het blog: https://www.transitionnetwork.org/blogs/rob-hopkins/2015-10/what-might-transition-response-refugee-crisis-look

DSC01005

[English text]

Doing pumpkins on RefugeeFriday
by Catharina de Bruin
translation David Andreae

Since WorldRefugeeDay in Heumensoord, Refugees Friday has arisen. One day a week when volunteers try to give the refugees in a nearby shelter a good day. Do you have inspiring examples and stories? Tell us please, because who knows what might happen or what the follow-​​up has been in different places, giving people in a miserable situation a ray of hope for a moment.

Since October 2015 refugees are being housed in Heumensoord, on the border of Malden and Nijmegen. A total of 3000 people can be accommodated.

Nathalie, a student at Radboud University in Nijmegen, wanted to organize a pumpkin-afternoon in Heumensoord. She thought it was a good idea against boredom around Halloween. She had heard that lights in pumpkins and making soup of the contents is an established use in Syria. This plan could perhaps help to make the people from Syria feel at home, thought Nathalie.

Nathalie addressed her question via facebook to Edible Nijmegen, because a few years ago they had held a large pumpkin festival. She asked for support for her idea and asked if she could get pumpkins for the refugee camp. Or maybe Edible Nijmegen had a surplus of pumpkins and would like to donate them for a good cause? Nathalie welcomed any assistance from Edible Nijmegen.

Edible Nijmegen put her question on facebook: “Who will help Natalie for pumpkins edible or ornamental: they want to work together with refugees in Heumensoord for Halloween (and making the soup). See her request below. Mail her, then she will come and pick up the pumpkins by bike. Great initiative! “

Of course, anyone who wanted could help out on Saturday afternoon. But they had to log on to Nathalie, because everyone must be registered in advance as a visitor.

Someone donated 30 pumpkins, someone else 8, and Edible Nijmegen 2.
Nathalie showed afterwards that cutting pumpkin in Heumensoord had been an extremely very nice. Many children and a few adults took part and they had fun together carving incredibly beautiful pumpkins.

Edible Nijmegen: “I’m glad we did our little bit, well, pumpkins, in this case.”

Its a remarkable story: two young German students in Nijmegen put this pumpkins event up together. Natalie did the Halloween party. Johann did the guerrilla action with the pumpkins. Johann also participated in Natalie’s event. They had met by coincidence at De Klinker, a pub. Karla of Edible Nijmegen had already told Natalie that Johann might turn up. She was very surprised when they met him there and that he recognized her from her story.

This is my modest contribution to a series of articles that appear on Transition Network about how we can welcome refugees in our transition societies. In the Netherlands we have Welcome Shops set up by the Red Cross, with national coverage. Here you can see which items are needed and how to sign up as a volunteer.

I was struck by the many stories during the Transition Network Conference in September. For example: from Hungary Syria on your doorstep.” target=”_blank”>Syria on your doorstep. Sweden picking apples to make apple juice which the refugees return to the owners.

And from England came interesting links on the subject.

Volunteer safety training (free online)
http://reliefweb.int/training/698624/stay-safe-volunteer-security

Communicating with affectedness Populations:
http://www.cdacnetwork.org/learning-centre/e-learning/

All in Diary (AID) HAS tip sheets in every sector and links to key resources and websites. (Free online) http://allindiary.org/download-english-version/

Sphere Humanitarian Project – minimum standards to apply to all humanitarian response. (free online) http://www.sphereproject.org/

Transition Towns founder Rob Hopkins wrote about it in October 2015 on the blog: https://www.transitionnetwork.org/blogs/rob-hopkins/2015-10/what-might-transition-response-refugee-crisis-look

 

 

National Hubs gathering on Transition Network conference over de hele wereld

IMG_1136

[english below]
Catharina’s wist je dat:

  • Transition Towns Nederland een National Hub heeft
  • Er wel 26 National Hubs zijn over de hele wereld
  • We met 48 mensen van National Hubs bij elkaar kwamen in Seale-Hayne in Devon
  • Lynn en ik voor de kerngroep TTNL afgevaardigd waren
  • Vanuit Nederland Marjolijn en Tara ook bij de Conference waren
  • We een uitzicht wat wel 2 miljoen engelse ponden waard is hadden over Devon
  • Ik al op woensdagmiddag arriveerden om pas dinsdagmorgen te vertrekken
  • Er een love train reed vanuit London Paddington
  • Ik Annelieke uit Portugal vlak voor de trein vertrok ontmoette op het station
  • Josef uit Wenen vanuit Berlijn kwam
  • Andrei uit Roemenië vanuit Portugal kwam
  • Ik met deze deelnemers in dezelfde trein zat
  • Ik extra ponden heb besteed aan lokale kunstuitingen van artists in residence
  • Lynn en ik samen een poster hebben geknutseld over Transition Towns Nederland en gepresenteerd
  • Alle deelnemers een presentatie deden vanuit hun eigen Hub
  • Filipa voor iedereen een badge had gemaakt van stof in kleuren van de landenvlag
  • Iedereen een beetje aarde voor een ceremonie had meegenomen en met een intentie in de cirkel heeft gelegd
  • Veel mensen een gedicht in hun eigen taal en Engels hebben voorgedragen
  • Het verhaal van de Adelaar en de Condor vanuit de Amerikaanse traditionele volken diep werd verstaan
  • De Transition Network Conference 2015 werd ‘omarmt’ door de National Hubs
  • Er 350 bezoekers waren en een global webcast tijdens de conferentie
  • Het lastig kiezen was uit alle workshops
  • Er ook lekker veel geknutseld werd
  • Ik ontzettend veel leuke hubsters van over de hele wereld heb ontmoet
  • Open Space werd gepresenteerd alsof we in een vliegtuig zaten met handgebaren
  • Lynn en Marjolijn een workshop gaven over projecten van Den Haag in Transitie
  • Er enthousiaste reacties terug kwamen
  • De ceremonie  ‘Requim for industrial growth society’ veel heeft losgemaakt
  • Innerlijke transitie overal in verweven zat en dat we dat willen voortzetten
  • Er ‘homegroups’ werden gevormd en veel aandacht was voor bewustwording
  • Hoe we vluchtelingen gaan verwelkomen in onze transitie groepen een urgente vraag is in veel Europese Hubs
  • Er hard gewerkt wordt aan een Open Street Map om alle transitie initiatieven wereldwijd in kaart te kunnen brengen
  • Er besluiten zijn genomen door de Hubsters op basis van sociocratie
  • Sommige Hubsters heel goed zijn in het verkrijgen van (Europese) fondsen
  • Daar we als Nederlandse Hub van kunnen leren
  • Lynn als het donker wordt transformeert in DJ Lynn
  • Zij is bijgespijkerd in salsa dansen door de Brazilianen
  • We geïnspireerd om de energie verder in Nederland uit te dragen terug zijn gekomen

koud en afgesloten
ineengedoken
wanhopig en moedeloos
de ineenstorting bijna tastbaar

even verderop bruist
en borrelt enerverende energie
in het ritme van de adem
van Moeder Aarde

op een schaal
die precies past
bij wat er nodig is
in het moment

positieve krachten die niet
te stoppen zijn
dit gaat niet weg
dit gaat zeker niet weg

vanuit mijn gedachtekracht
komt het zeker weten:
alles wat is gevisualiseerd
wordt in de werkelijkheid gezet

wow, genieten,
laten we vieren
de leuke tijden en kansen
liggen voor het oprapen

Catharina de Bruin

National Hubs Gathering on Transition Network Conference

Catharina’s did you know that:

  • Transition Towns Netherlands has a National Hub
  • There are about 26 National Hubs all over the world
  • We met 48 people from National Hubs gathered in Seale-Hayne in Devon
  • Lynn and I were delegated to the core group TTNL
  • From the Netherlands Marjolijn and Tara were also on the Conference
  • We have a view that is worth two million English pounds were about Devon
  • I arrived already on Wednesday to leave until Tuesday
  • There drove a lovetrain from London Paddington
  • I met Annelieke from Portugal just before the train left the station
  • Josef from Vienna came via Berlin
  • Andrei from Romania came via Portugal
  • I was with these participants in the same love train
  • I have spent extra pounds to local artistic expressions of artists in residence
  • Lynn and I have a poster pieced together on Transition Towns Nederland and presented
  • All participants did a presentation from their own Hub
  • Filipa sewed for everyone a badge of fabric in colors of the national flag
  • Everyone had brought some earth for a ceremony and putted it with an intention in the circle
  • Many people have recited a poem in their own language and English
  • The story of the Eagle and the Condor from the traditional American nations was deeply understood
  • The Transition Network Conference 2015 was ‘hugged’ by the National Hubs
  • There were about 350 visitors and a global webcast of the conference
  • It was difficult to choose from all the workshops
  • There was also lots of crafts to do
  • I have met many exciting hubsters from all over the world
  • Open Space was presented as if we were on a plane with hand gestures
  • Lynn and Marjolijn gave a workshop on the Hague projects in Transition
  • Enthusiastic responses came back
  • The ceremony ‘Requim for industrial growth society’ much has detached
  • Inner transition was overall in interwoven and that we want to continue this
  • ‘Home groups’ were formed and close attention was to raise awareness
  • How are we going to welcome refugees in our transition groups an urgent question in many European hubs
  • Some of us are working hard on an Open Street Map to map all transition initiatives worldwide
  • There are decisions taken by the Hubsters based on sociocracy
  • Some Hubsters are very good at getting (European) funds
  • We can learn from them in our Dutch Hub
  • Lynn after dark transforms in DJ Lynn
  • She is trained on salsa dancing by Brazilians
  • We inspired to spread the energy further in the Netherlands when we came back

cold and closed
huddled
desperate and despondent
the collapse almost touchable

a little further bustles
snappy and exciting energy
in the rhythm of the breath
of Mother Earth

on a scale
that fits exactly
with what is needed
in the moment

positive forces which are
unstoppable
this does not go away
this will certainly not go away

from my power of thought
will know for sure:
all that is visualized
is put into reality

wow , enjoy,
let’s celebrate
the fun times and opportunities
abound

Catharina de Bruin

tnc 2015

 

groepsfoto tnc 2015

Revival van hennep is transitie in Brabant

DSC00779

Tijdens een fietstocht in de Brabantse binnenlanden zag ik een veld hennep naast een veld maïs. Echt een voorbeeld van hoe ook in de landbouw er een transitie plaatsvind van de allesoverheersende maïs (makkelijk om de mest uit te rijden) naar een ander product dat bezig is met een revival. Het voldoet aan onze hang naar streekproducten; we zien het liever ambachtelijk en handgemaakt, met weinig voetafdruk en gesleep over de halve Aarde. En tegelijkertijd is er zoveel mogelijk met hennep, dat we allemaal weer opnieuw willen ontdekken.

Ik hoorde dat er boeren zijn die mais rondom de hennepplanten zetten, omdat de bloeiende toppen geroofd worden. Waarschijnlijk om ze te vermengen met wiet en zo meer volume te maken? Zo is mijn aanname, die logisch klink, maar zeker weten doe ik het niet.

Ik merk ook dat er vanuit de hoek van voedselbosfans, permaculturisten en permanauten aandacht is voor landbouwproducten die van oorsprong hier voorkwamen. Hennep is daar een goed voorbeeld van; de toepassingen zijn eindeloos. Als bouwmateriaal, bodemverbeteraar, vezelhennep voor kleding, voedsel, thee en medicijnen.

Zo hoor ik wel eens verhalen over ernstig zieke mensen, die om de pijn wat te verlichten en beter te kunnen slapen zoeken naar producten die thc en cbd bevatten in een juiste verhouding. Het is een kwestie van tijd tot Henk en ik de hennep, op aanvraag, in de destilleerketel stoppen. Om te experimenteren of er een mooie olie gemaakt kan worden die een medicinale toepassing heeft.

Mijn persoonlijke wens (ik weet het zeker, alles wat ik wens komt uit) is om een labyrint te maken in de zomermaanden in een hennepveld. Wat zou het leuk zijn om dat bijvoorbeeld in Het Groeilokaal te doen. De bodem bestaat voornamelijk uit dekzand en er zijn weinig stenen om een labyrint te leggen. De plek heeft extra voedingsstoffen in de bodem nodig. Dat kan door een veld hennep te zaaien en daar later in het jaar een labyrint te maken zoals er ook maislabyrinten zijn in Brabant. Hennepplanten worden zelfs hoger dan maïs. Wie doet er mee?

Hennep gebruik en voordelen

 

Hier een artikel uit Trouw over hennep en hennepthee

Hennepthee die niet high maakt

ROBIN VAN WECHEM − 01/08/15, 01:54

De hennepthee van Dutch Harvest staat nu nog op het land, maar over een maand liggen de bladeren voor de eerste oogst te drogen. De thee is puur en in drie melanges: pittig, zacht en spannend. En nee, je wordt er niet high van.

Groener dan de hennepvelden van Albert Dun in Oude Pekela zul je het niet snel vinden. Binnen vijf stappen slokken de planten je op. Dunne sprieten torenen een slordige twee meter boven je uit en vangen het zonlicht weg. Vijf stappen verder is het opeens stil. Alleen de geur van gras blijft over, fris, licht en zoetig. Met de onmiskenbaar weeïge ondertoon van wiet.

Van zijn 1340 hectare hennepveld haalt Dun hennephout, hennepstro, hennepvezels en hennepsap. De houtachtige kern van de stengel wordt verwerkt tot strooisel voor onder andere paardenstallen en konijnenhokken, maar ook tot bouwblokken voor prefab-woningen. De vezels worden gekocht door autofabrikanten en tot matten geperst, waarna ze dienstdoen als deuk- en isolatielaag tussen het portier en de binnenbekleding.

De bladeren van de hennepplanten worden rauw geperst tot sap, dat minstens net zo gezond schijnt te zijn als tarwegrassap. In de bladeren zit ook het ontstekingsremmende cannabidiol (cbd, zie kader), dat wordt geëxtraheerd en, vanwege de medicinale werking, als olie wordt geëxporteerd naar de VS.

Duurzame kist

Vanaf komende maand leveren Duns uitgestrekte akkers eveneens hennepthee. Voor het ontstaan van het thee-idee moeten we twee jaar terug in de tijd en 250 kilometer naar het zuidwesten. Duurzaamheidconsultant Esther Molenwijk was toen in Amsterdam met iets totaal anders bezig. Voor een project bij de uitvaartbranche onderzocht ze de duurzaamheid van grafkisten. De katoenen bekleding van de kist had een grote milieubelasting vanwege het hoge water- en pesticidengebruik in de katoenteelt. Hennep bleek een duurzaam alternatief.

De plant had nog veel meer voordelen, ontdekte Molenwijk. “Hennep neemt veel CO2 op, groeit snel, heeft relatief weinig water nodig en geen pesticiden. Hennepzaad heeft net zo’n hoog proteïnegehalte als soja maar is beter verteerbaar. Ook zitten er veel omega 3-vetzuren in, die je normaal alleen uit vis haalt. Hennep is een populair wisselgewas omdat het de bodem verbetert. De wortels maken de aarde losser en verbeteren haar vermogen om voedingsstoffen vast te houden. Ook neemt hennep zware metalen op, net als olifantsgras. In Tsjernobyl wordt het bijvoorbeeld geplant om de grond te zuiveren. In de bouw is hennephout een alternatief voor beton, dat een enorme milieubelasting heeft.”

Molenwijk reisde af naar verschillende Oost-Europese landen en bestudeerde de manieren waarop de plant werd verwerkt. Kort daarna zag ze bij de oogst op een hennepplantage in Almere dat het blad van de planten op de grond bleef liggen. “Ik stopte wat bladeren in mijn tas en liet ze thuis drogen. Toen ik logés vervolgens hennepthee serveerde, waren ze heel enthousiast.”

Haar zoektocht bracht haar bij Dun Agro in Noordoost-Groningen. Dun had zelf een machine ontwikkeld om het blad van de hennepplant te strippen. Het gigantische gevaarte staat naast de fabriek die het hennepstro verwerkt. Duns zoon Kees legt uit hoe zijn vader de voormalige bietenrooier uitrustte met stalen kieparmen en een in hoogte verstelbaar stripmechaniek. “De stripper draait rond en scheidt het blad van de stengel. Het blad komt op een transportband die het afvoert naar de bunker in de machine. Vervolgens hakt de maaier onderaan de planten vlak boven de grond af en snijdt de stengels in stukken van een halve meter.”

Inmiddels heeft Dun vier van zulke machines, wat ook wel nodig is voor de hoeveelheid planten die hij verbouwt. In augustus zullen ze drie weken non-stop aan het maaien zijn om alle planten op tijd om te krijgen. Daarna blijven de stengels nog een tijdje op het land liggen rotten, zodat de vezel losser komt van de houtige kern en makkelijker kan worden verwerkt.

Ondanks de onschuldige toepassingen van hennep moet Dun keer op keer uitleggen dat hij geen wiet teelt. Ook Molenwijk vindt het zonde dat de drugvariant alle naamsbekendheid heeft gekaapt. “Hennep is een typisch Nederlands gewas, de zeilen van de VOC-schepen werden ervan gemaakt. Het heeft een slecht imago vanwege thc, het psychoactieve stofje in wiet, maar lang niet alle soorten hebben een drogerend effect. In de hennepsoort die we voor de thee gebruiken, zit minder dan 0,2 procent thc. Daar kun je absoluut niet high van worden.”

Parachutes

In Amerika werd hennep begin vorige eeuw zelfs geroemd als een million dollar crop, vervolgt ze. “Door de actieve tegenwerking van krantenconcern Hearst en kunststoffabrikant DuPont werd hennep echter omgedoopt tot marihuana, dat in verband werd gebracht met zwarte jazzmuzikanten en vermeend drugsmisbruik. In de Tweede Wereldoorlog stimuleerde de Amerikaanse overheid boeren om hennep te telen als grondstof voor parachutetouwen, maar kort daarna raakte het weer uit de gratie en belandde zelfs op de drugslijst van de VN.”

Inmiddels is er een onderscheid gemaakt tussen recreationele hennep en zogenaamde vezelhennep. De laatste mag in Europa weer worden verbouwd. Steeds vaker worden daar ook voedsel, dranken en medicijnen van gemaakt. Terecht, vindt Molenwijk. “Het is tijd dat we de mogelijkheden van deze veelzijdige plant weer gaan benutten.”

Thc en cbd

Hennep bevat thc en cbd. Thc (tetrahydrocannabinol) is de psychoactieve stof die in hoge concentraties in marihuana zit en vanwege het pijnstillende effect ook wel medicinaal wordt voorgeschreven. Cbd (cannabidiol) is een ontstekingsremmer die onder andere kan helpen bij reuma en artrose. Thc en cbd komen altijd in combinatie voor. Een plant zonder thc maakt dus ook geen cbd aan. In de hennepsoort van Dun zit 25 keer meer cbd dan thc.

DSC00777

Always remember the three steps necessary to bring desire into realisation are: Idealisation, Visualisation and Manifestation. As you learn to put these steps into practice you will see the most amazing thing come about. Never have any doubts. When the idea is sown do not try to blot it out. Nurture it, care for it, to enable it to grow and flourish; hold the perfection of it in your consciousness, visualise it as fact and never let that picture go until it has been manifested in form. You may have to be very patient, persistent and persevere, but when you know something is right and has been revealed to you by Me, the Lord your God, you know without a shadow of doubt that at the right time it will come about. Therefore you hold it there in your consciousness until it manifests, thanking Me all the time for it.

14 August 2015

 

Onderzoek naar verschillende natuurvisies binnen Transition Towns

Ik kreeg een mail van Brendy Batenburg, Student BSc Internationale Ontwikkelingsstudies aan de Wageningen Universiteit. Zij heeft voor haar Bachelor scriptie gekozen voor het onderwerp ‘Transition Towns: natuurbeelden en duurzame leefwijzen’. Hiervoor heeft zij bij verschillende participanten interviews afgenomen.

Ik ga niet vaak in op zo´n verzoek, omdat ik uit ervaring weet dat het veel tijd kost en vaak zie ik de publicatie niet eens terug waaraan ik voor de student heb bijgedragen aan het onderzoek.  Deze keer had ik nog wel een gaatje in mijn agenda en omdat ik net een week eerder een andere student-stagiair had geholpen binnen Transition Towns Nederland zat het verhaal wat ik wil vertellen nog vers in mijn geheugen.

Brendy kwam de vragen bij mij thuis in de tuin met een kopje versgezette ´huismix ´ thee doornemen. Attent had ze een bedankje uit haar woonplaats meegenomen.

Hier volgt de vragenlijst voor de participanten van Transition Towns:

Introductie: Brendy stelt zichzelf voor als student internationale ontwikkelingsstudies aan de Wageningen Universiteit. Voor mijn bachelor thesis onderzoek ik de natuurvisies van de Transition Town beweging en hoe die zich verhoudt met hun duurzame leefwijzen, zowel op persoonlijk niveau als gezamenlijke activiteiten. Voor dit interview ben ik dus vooral geïnteresseerd in de natuurvisie van jullie Transition Town en hoe die invloed heeft op jullie activiteiten.

Natuur als hulpbron: levend bouwen in het Groeilokaal

  • Introductie: Kunt u uzelf kort voorstellen? Waarom bent u bij deze Transition Town gegaan?

Ik denk dat iedereen wel een natuurbeeld heeft, zelfs kinderen die in de stad wonen middenin een bebouwde omgeving, komen altijd wel een lieveheersbeestje tegen. Ik kom uit Den Haag, middenin de stad, met Haagse natuurverkenners ging ik mee naar parken en vragen beantwoorden. Eiken en kastanjes leren herkennen, kardinaalsmuts en alikruik. Zo was natuur- en milieu educatie vanaf het begin van de 70er jaren in de vorige eeuw. Elke maand werd ik meegesleurd met de familie, het bos in om een rondje te lopen. Het hoorde er gewoon bij, ik weet niet of ik het toen leuk vond, dat was gewoon mijn opvoeding. Zoals musea, kerken en af en toe een kasteel bezoeken er ook bij hoorde.

Mijn man en ik woonden lange tijd in Zoetermeer en waren altijd al betrokken bij de natuur- en milieubeweging en milieu geëngageerd geweest. Milieudefensie was toentertijd wat minder radicaal dan Greenpeace. Milieudefensie was gericht op de lokale actie vanuit mondiale vraagstukken. Op een gegeven moment vonden we dat we dat aktievoeren al te lang deden. Als we daarin zouden doorgaan, zouden we verzuurd raken, vonden we. In 2008 zijn we naar Brabant verhuisd. En toen ontdekte ik Ecodorp Brabant en Transition Towns. Mijn man en ik hebben in 2009 de stuurgroep training gevolgd, dat was toen een training voor startende TT- initiatieven.

Wat me vooral trok: het gaat om minder afhankelijk worden van olie en klimaatverandering, maar dan in plaats van Milieudefensie ergens TEGEN te zijn, kan je ergens VÓÓR zijn zoals lokaal voedsel, buurttuinen en lokale energiecoöperaties. Dat is een heel andere insteek, wat kan je wél doen! Wat ga je zelf organiseren? Het is een positieve instelling.

Wat kan je nou wél doen in je lokale omgeving, is interessant en die positieve benadering heeft oneindig veel mogelijkheden. Inmiddels zijn Milieudefensie en de Veranderfabriek erg opgeschoven richting de Transition Towns benadering.

Natuurbeelden

  • Als u natuur in één zin zou moeten omschrijven, wat zou dat dan zijn?

Een integrale holistische bio-spirituele energie sfeer, waarin alles met elkaar samenhangt, waar oneindige overvloed is. Het moeilijkste is nog dat we daar alleen in hoeven te ZIJN, zonder krachten uit te oefenen, zonder ons best te doen. Het is voldoende om alleen de natuur te ervaren, dat we onderdeel zijn van de overvloed.

In de literatuur worden drie soorten visies onderscheiden, daarover wil ik nu graag doorvragen.

  • De eerste visie ziet natuur als hulpbron, dat wil zeggen dat de natuur slechts  als middel voor een ander doel wordt gezien, hoofdzakelijk overleven. Wat vindt u van deze visie? Is hij belangrijk voor TT Tilburg? Zo ja, hoe komt deze terug bij de TT Tilburg activiteiten?

De mens is van nature gretig en wil overheersen en wil meer, de mens kan geen maat houden in de hulpbronnen consumptie. Hulpbronnen zoals olie en delfstoffen raken op. Er zijn ook hulpbronnen die zichzelf in stand houden, die je oneindig kunt gebruiken zoals zon en wind energie. We kennen vanuit de permacultuur ook hulpbronnen als je er meer van gebruikt, dat ze toenemen, dat het meer wordt. Dat zijn de drie soorten hulpbronnen volgens permacultuur. Maar wat doen we nu? We halen meer uit het bos dan we op kunnen en we zorgen dat de natuur zich niet kan herstellen. Er zijn inheemse volkeren die zeggen “denk goed na, of wat je doet ook voor de zeven generaties na ons de omgeving gezond en leefbaar houdt.” De schade kan beperkt worden, maar vanuit de westerse kijk hebben we dat helemaal verleerd.

Ik zie het terug bij TT als het gaat om dichter bij natuurlijke hulpbronnen komen. We promoten om hulpbronnen zo dicht mogelijk bij jezelf te gebruiken: lokaal voedsel, zonne- en windenergie. Dan kun je niet anders dan de overvloed ontdekken. Dat zouden we meer binnen TT moeten doen; de hulpbronnen benoemen en meer uitdragen. De natuur als hulpbron gebruiken kan best. Bamboe is een goed voorbeeld: hoe meer je eraf haalt hoe meer er groeit. Of appels, hoe meer je je bomen vertroeteld, hoe meer opbrengst je van je appelboom haalt. Voor sociale permacultuur geldt hetzelfde principe: kennis overdracht, educatie, training, workshops, het wordt ook altijd meer hoe meer je het uitdraagt. Andere mensen vertellen over je kennis, anderen borduren hierop voort. Open source kennis overdracht, skills, ambachten leren horen ook bij die derde soort hulpbronnen.

  • Een tweede visie, de natuur als sociaal construct, stelt dat de natuur een uiting is van menselijke cultuur, gedachten en visies. Wat vindt u van de visie van natuur als door mensen geconstrueerd? Hoe komt deze terug bij TT Tilburg?

Bij mij komt het plaatje in me op van mos dat op de muren groeit of kan spuiten, levend bouwen, bomen in bepaalde vormen laten groeien, ik denk dat daar oneindige creatieve en artistieke mogelijkheden zijn. (Brendy noemde de tuin van Lodewijk de Veertiende in Versaille) Groenten werden daar gekweekt, maar werden niet opgegeten. Dat was iets van die tijd, alleen voor de mooi. Om mensen aan het denken te zetten. Als een kunstzinnige uiting.

Tegenwoordig zijn we doorgeschoten. In de intensieve veeteelt bijvoorbeeld, daar hebben wij  alle natuur onder controle. We gebruiken het om naar onze hand te zetten en dan op te eten. Als we kijken naar GMOs dat is ook de natuur naar onze hand zetten. Dat kan allemaal ook als sociaal construct aangemerkt worden. Tegenwoordig is er een opkomst van de voedselbossen, waar wel voor een gedeelte aangeplant wordt. Voor het overgrote deel laat je de natuur zijn gang gaan met weinig ingrepen door de mens. Dat kan best moeilijk zijn: je moet dan accepteren dat bijvoorbeeld al je oogst door luizen wordt opgegeten. Een paar jaar geleden bezochten mijn man en ik Oerfloed. Dat was toen een startend permacultuur project in Friesland. Het wemelde van het perzikkruid, dat is een echte pioniersplant, volgend jaar is dan de diversiteit toegenomen, dat gaat met sprongen vooruit. Voor telers een raar idee, voor boeren een gruwel om te zien: ‘er staat alleen perzikkruid en distels” Dan is de kunst om er van af te blijven en de natuur zijn eigen gang te laten gaan.

  • De derde visie heet de Arcadische visie op natuur, deze stelt dat de natuur een harmonieus geheel is. Het nut van de natuur voor de mens is om van zijn harmonie en schoonheid te genieten. Wat vindt u van de natuur als harmonieuze entiteit op zich, die op zichzelf schoonheid in zich heeft? Hoe komt deze visie terug bij TT Tilburg?

Ik denk dat we niet alleen natuur moeten waarderen maar zelfs dienstbaar zijn aan de natuur. We zijn er onderdeel van. Hetgeen wat we doen, moet in dienst zijn van de natuur, om Moeder Aarde de kans te geven zichzelf te herstellen. Want wij hebben die Aarde kapot gemaakt, verminkt, vergiftigt, gesloopt, verkracht. Dat weten we ook. De kracht is dat je die pijn mag laten zien en erkend en herkent. Iedereen heeft er pijn van wat je ziet gebeuren met de Aarde. Natuur is niet altijd mooi en harmonieus. Vorige week waren er vijf kerkuiltjes bij onze destilleerwerkplaats en een week later waren ze opgegeten door de kraaien. Of de uilen eten alle muizen op en trekken dan weg. Dat is de natuur. Helemaal niet mooi, maar wel de hele tijd balanceren naar een evenwicht. Letten op onze voetafdruk en minder schade doen, dat is al een dagtaak.

  • Vindt Transition Town Tilburg dat de natuur een intrinsieke waarde (waarde op zichzelf) heeft?

We hebben een gezamenlijke visie en een stip op de horizon. Dat willen we steeds weer bij die clubjes en groepen onder de aandacht te brengen waar we het voor doen: Moeder Aarde mooier achter willen laten. De Aarde op zichzelf heeft waarde.

  • Denkt u dat de Transition Town Tilburg  wildernis, initieel iets waar mensen niet of zo min mogelijk mee in aanraking zijn geweest, andere waarde geeft dan gecultiveerde natuur zoals landbouw?

In de permacultuur is wildernis als zone 5 gecategoriseerd. Tuinkruiden en waar je mee kookt is zone 1, groenten en bessen en struiken in zone 2 en 3, zone 4. En zone 5 is de hoek in je permacultuur ontwerp waar je niks aan doet. Daar haal je de meeste informatie uit, wildernis, wat zou de natuur doen daar? Wat gebeurt er in je tuin als je helemaal niets doet? Welke planten nemen de overhand en hoe verandert dat door de tijd. Wildernis bestaat als onderdeel van het ontwerp. Het gaat samen. Trouwens, wist je dat de mens in de permacultuur wel wordt aangeduid als zone 0.0? Handig in de sociale permacultuur.

Observeren en reageren is het eerste principe van permacultuur. Begin met observeren voor  een jaar, daarna kijken wat zijn mijn zones, waar is de zon, waar is de zon/wind. Het tweede principe is zorg voor een voordeel, een opbrengst, zorg dat je een overvloed gaat creëren.

  • Welke visie op natuur past het beste bij TT Tilburg?  Een combinatie is ook mogelijk.

TT gebruikt ze alle drie, maar de hulpbronnen moeten zo dichtbij mogelijk zijn dus die strookt niet helemaal met de eerste visie, de keten zo kort mogelijk maken. Er zijn creatieve en artistieke kant, arcadisch, mensen hebben de behoefte aan vrijplaatsen en broedplekken. Plekken waar mensen ongedwongen bij elkaar kunnen zijn om creativiteit en ambachten te ontwikkelen. We moeten een nieuw verhaal kunnen vertellen over wie wij zijn. De mens is van nature nieuwsgierig wezen, mensen rennen niet weg bij een vuur terwijl alle dieren juist wegrennen.

  • Welke visie past het beste bij u?

Ben meer van de filosofische visie en grote plaatje, ik ben geen pure producent.

Duurzame leefstijlen (deze vragen zou ik toespitsen op relatie met natuurvisie)   

  • Wat betekent de natuur in de leefstijl bij Transition Town Tilburg? Hoe hangen deze samen, of juist niet?

Er is weinig tot geen organisatie. De Transition Towns beweging heeft een aantal kenmerken: dat het echt van onderop is, dat er een – in verhouding – groot aantal digibeten betrokken zijn, dat we ons op piekolie onafhankelijkheid willen voorbereiden en op onze voetafdruk letten. Dat uit zich in het repair café bemensen, moestuinen, buurttuinen, voedsel coöperaties op te zetten. De meeste mensen binnen het netwerk zijn hier wel mee bezig. Toch is dat ook wel afhankelijk van leeftijd. Ik denk dat studenten graag gezond willen eten maar weinigen hebben een eigen tuintje. Ze vinden het wel bij hun leefstijl passen. Het praktische gedachtegoed van Transition Towns trekt wat oudere mensen met een vaste woonplaats.

Milieubewuste leefstijl is typerend te noemen, om de natuur zo min mogelijk te schaden.

Ik vind zomaar het vliegtuig pakken voor een all-inclusive vakantie een moeilijk onderwerp. Om dat onderwerp bespreekbaar te maken zonder belerend te worden. Ik kan me ook voorstellen dat jonge mensen wat van de wereld willen zien, maar zoals wij jaren naar alle uithoeken van de planeet als toerist zijn gereisd, past echt niet meer bij deze tijd.

  • Permacultuur is belangrijk voor de Transition Towns. Op welke manier past de natuurvisie van de TT bij deze activiteit?

Dat onderwerp hebben we al eerder besproken.

  • Een belangrijk punt voor een duurzame leefstijl is de omgang met producten en de mate van consumptie van producten. Wat zijn de waarden van Transition Town Tilburg als het gaat om consumptie van producten?

Uit eten vind ik nog lastig. Ik moet er niet aan denken om naar de Griek gaan, zo veel vlees eten zijn we niet meer gewend. Andere kringen hebben er vast geen last van, die eten gewoon gekweekte gamba’s en kiloknaller kip.  Kernwaarde voor een bewuste levensstijl is vegetarisch, biologisch, lokaal. En dan nog liever lokaal dan biologisch. Wat is in deze kringen heb ontdekt is de potluck maaltijd. Potluck is de gedeelde waarde, delen wat je hebt. Neem allemaal iets mee en dan ervaren we overvloed met een volle tafel vol verscheidenheid. Het sociale aspect van voedsel, dat is belangrijk. Samen lekker lokaal eten, staat in ons Transitie Manifest.

Voor mezelf probeer ik niet te oordelen, ik laat alleen zien wat ik doe.

  • Welke duurzame activiteiten ondernemen jullie gezamenlijk? Hoe verhouden deze zich met jullie natuurvisie?

Binnen de kerngroep van TT Nederland ondernemen we wel activiteiten. Landelijk hebben we een kerngroep met zes mensen. We komen om de vijf weken bij elkaar. We gaan elke keer een initiatief van een Transition Town bezoeken in het land. We zijn in Maastricht, Lelystad, Gilze en Middelburg geweest. Eens per jaar houden we een strategieweekend en een jaarlijks Transitie festival. Volgende keer is dat in het weekend van 30 en 31 januari 2016 in Boxtel.

  • Wat is de invloed van deze activiteiten op de visie op natuur van TT Tilburg?

Ik organiseer dit jaar seizoenswandelingen in mijn eigen woonplaats. Vanuit die interesse en kom ik met allerlei mensen in contact. Met hen ga ik in gesprek over natuur, ook met agrariërs. Ik was eigenlijk best onder de indruk over hoe wij het meest efficiënt voedsel produceren in de hele wereld. Vooral toen ik de voorzitter van de ZLTO op het laatste jaarcongres hoorde zeggen: “Wat heeft de aarde nodig om zichzelf te regenereren? En misschien moeten we onder ogen zien dat onze huidige teeltsystemen niet langer houdbaar zijn” . Geweldig toch? Kansen voor permacultuur.

  • Wat is een duurzame leefwijze volgens u? En is dat verbonden met jullie visie op natuur?

We hebben bewust gekozen voor woonruimte op maat, we wonen niet te groot en niet te klein. Energiebesparen in je eigen huis kan je goed naar kijken. We hebben geen auto, nooit gehad. We doen alles op de fiets. Ik heb een overvloed aan kleding: waarom heb ik dat al die jaren gedaan? Zonde van het geld. Bezoek of organiseer een kledingruilfeest. We wandelen en fietsen in plaats van naar de sportschool te gaan.

Dit past bij de TT Tilburg: kijk wat je kan doen in je eigen lokale omgeving, als het gaat om voedsel, mobiliteit, kleding, energie.

Ik heb een regenton en composthoop. Met zonnepanelen zijn we nog mee bezig om ergens anders te leggen. We hebben een deurklopper in plaats van deurbel genomen. We gebruiken ecologische zeep. Grappig om te zien dat we dezelfde boeken in de kast hebben als ik bij anderen thuis zie: Handboek van Rob Hopkins, Frans-Jan de Waards permatuinen. Dat hoort ook bij de leefstijl. Mesen die weinig tv kijken meegeven aan hun kinderen, meer buiten zijn, appelsap maken, leef met de seizoenen, jam maken, vlierbloesem plukken.

  • Volgens de theorie van Eva Svensson bepalen sociale en culturele waarden  hoe een duurzame leefstijl eruit ziet. Sociale waarden gaan dan over wat een activiteit betekent voor de verbondenheid met de groep en de relaties binnen de groep bijvoorbeeld. In welke mate bepalen sociale waarden uw leefwijze?

Dankbaarheid voor alles wat er is, maar verschillen zijn er ook binnen TTs. Er zijn mensen die hun huis zelf hebben gebouwd, zoals de aardehuizen. Anderen kijken naar hun eigen leefomgeving waar ze met hun gezin en familie wonen, vanuit de bestaande situatie. Dat is een waarde van TT : wat kan je lokaal veranderen, ook in je eigen woning.

  • Culturele waarden gaan wat  dieper en zijn verbonden aan een cultuur ipv een groep verschillende mensen. Heeft de Transition Town een bepaalde cultuur? In welke mate bepalen culturele waarden uw duurzame leefstijl?

Je bent een volwassen en zelfstandig persoon die eigen verantwoordelijkheid neemt voor hetgeen wat je doet. Walk your talk, en dat mag je van anderen ook verwachten. Je bent wel een individu maar jij draagt bij, naar je eigen draagkracht. Wat jij kan leveren en bijdragen. Wat je kan vanuit jouw eigen talenten, kwaliteiten, kennis en vaardigheden. In jouw eigen tempo, ritme en maat.

  • Hoe deze waarden verbonden zijn met de TT natuurvisie? Zie je de (ofwel groeps of individuele) culturele waarden terug in de activiteiten van de TT?

We proberen als kerngroep van Transition Towns Nederland het volume te laten zien. Daarom zijn we ook aangesloten bij de trainingweekenden en activiteiten van de Nederlandse Klimaatbeweging. Je zou verwachten dat de TTers in actie komen, maar het merendeel is ervoor te porren om in de eigen omgeving in actie te komen. Dat is de moeilijkheid geweest, een lastige hobbel, om de kerngroep landelijk op sterkte te krijgen. De mensen zijn in eigen lokale steden bezig, daarom lastig te vergaderen ergens in het land. We doen er denk ik goed aan om in je eigen omgeving een geluid te laten horen. Gelukkig kunnen we de nieuwe website daarvoor inzetten. Bedankt voor het interessante gesprek.

Binnenkort verschijnt de thesis die Brendy Batenburg over dit onderwerp heeft geschreven.


Natuur als speelbos, scharen we dat onder dat hulpbron, social construct of ideaalplaatje?